ربا و تورم: نتیجه

از بحثهاى پیشین روشن می‌شود: نخست آن که: روایات مربوط به جریان افتادن درهمها، با هم، ناسازگارى ندارند، بعضى نظر به مقدار دارند و بعضى دیگر نظر به چگونگى وگونه. دو دیگر: علما و روایت گران روایات نیز، از آنها ناسازگارى نفهمیده‌اند. سه دیگر: مفاد روایات، هر چه باشد، ربطى به بحث ما ندارند؛ زیرا درهمها و دینارها، در ذات، داراى ارزش بوده‌اند، ولى پولى که اکنون مورد بحث است، تنها ارزش اعتبارى دارد. چهار دیگر: گیریم که مفاد روایات این باشد که رقم و عدد درهمها مهم است و پس از سقوط و از جریان افتادن درهمها، تنها معیار اندازه گیرى، عدد و شمارش است. جواب داده می‌شود که این سخن با اصل عدالت سازگارنیست و آیات زیادى پیش از این یاد شد و روایات بسیارى و از همه مهم تر و در رأس آنها عقل بر واجب بودن عدالت اصرار دارد و با وجود دلیل یقینى از آیات قرآن، روایات متواتر و عقل صحیح و سلیم، هیچ گاه نوبت به روایات گمانى نمی‌رسد.