رباخواری: انواع حرام

چه نقدی و چه قرضی. این نوع معامله، حرام و ربوی است، و چاره پذیر نیست. دیگر: مبادله دو کالا که ظاهرا مثل به مثل است، ولی از لحاظ ارزش و وصف، برابر و همانند نیستند. که شرط اضافه در آن طرفی است که کاستی دارد، و از نظر عرف و بازار، ربا و زیادتی محسوب نمی‌شود. ولی شرعا حرام است. این نوع معامله، چون ربوی نبوده، و در عرف مردم رایج بوده، در روایات، راه رهایی از حرام را، نشان داده‌اند اساسا اطلاق ربا بر این گونه معامله بر حسب ظاهر است و از باب مجاز و توسعه در تعبیر م. ب.. و الاولی الاقتصار علیها، بل ترکها مطلقا، تحرزا من الزلل». این گونه روایات، بر آن دلالت دارند که می‌توان با چنین نیرنگهایی، از «ربا» فرار نمود. بهتر آن است که از موارد یاده شده تجاوز نشود. (موارد یاد شده در روایات، صرفا درباره تاخیر دین است که سر رسیده و مدیون تقاضای مدت بیشتری می‌کند.) بلکه به طور مطلق چنین حیله‌هایی کنار گذارده شود. تا مبادا مایه زلل و لغزش گردد. منبع: کتاب البیع، ج۲، ص۴۱۰ · مرآة العقول، ج۱۹، ص۲۲۸