رباخواری: راه تخلص از ربا

برای فرار از حرمت ربا، راههائی ارائه داده‌اند، و به اصطلاح: با مختصر تغییری در عنوان موضوع، خواسته‌اند راه تخلص از عنوان «ربا» را نشان دهند، و با نام «حیله‌های شرعی» از آن یاد کرده‌اند در صورتی که «شرع» حیله بردار نیست، و از طرفی، غلظت و شدت حرمت ربا، به گونه‌ای است که هرگز نمی‌توان، با مختصر تغییر ظاهری، و با حفظ حقیقت و ماهیت ربوی آن و مفاسدی که شرع از آن بر حذر داشته، آن را جایز شمرد. به گونه‌ای که کمتر معصیتی به این بزرگی از آن یاد شده است علاوه بر مفاسد اقتصادی و اجتماعی و سیاسی، که بر آن بار است، و اقتصاد دانان آن را یاد آور شده‌اند. چگونه ممکن است با مختصر نیرنگی آن را تجویز نمود، که از آن به نام « حیله‌های شرعی » یاد شده، و در برخی روایات نیز آمده است. بسیاری از فقها بدان فتوی داده‌اند. این مشکلی است، بلکه یک عقده قلبی است که بسیاری از اندیشمندان را به خود مشغول ساخته، و نیز اعتراضاتی از غیر مسلمانان، متوجه چنین فتواهایی شده است، که بایستی در راه حل آن کوشید. و صرفا استناد جستن به روایات و حل و فصل نمودن آن را از راه «تعبد محض»؛ در چنین مساله‌ای که عقل، بخوبی، مفسده تجویز و مصلحت منع آن را، درک می‌کند از راه صواب بدور است. منبع: کتاب البیع، ج۲، ص۴۱۵ · کتاب البیع، ج۲، ص۴۰۵-۴۰۶