ربوبیّت: برخی از احکام کلامی ربوبیت

ثبوت صفت ربوبیّت برای خدا و نیز اختصاص آن به حضرت حق تعالی از ضروریات آموزه‌های همه ادیان آسمانی ، بویژه آیین مقدس اسلام است، از این رو، اقرار به ربوبیت خداوند متعال از اصول دین به شمار رفته و انکار آن موجب کفر است؛ چنان که شریک قرار دادن برای او در این صفت شرک م. ب.. البته خداوند متعال برتر از آن است که به ذات خود با آفریده‌ها ارتباط داشته باشد؛ بدین جهت هدایت تکوینی و تشریعی او از طریق وسایط و اسبابی همچون فرشتگان ، پیامبران و جانشینان آنان در جهان آفرینش جریان می‌یابد. از جمله این وسایط، بلکه بزرگ‌ترین و برترین آنها وجود نازنین حضرت محمّد صلّی اللّه‌ علیه و آله و اهل بیت او علیهم السّلام می‌باشند. از این رو، در برخی روایات عنوان « رَبّ » بر امام علیه السّلام ـ از این جهت که دست خداوند در تربیت خلق و تدبیر امور ایشان در تکوین و تشریع است ـ اطلاق شده است؛ چنان که در تفسیر آیه شریفه {وَ أَشْرَقَتِ الأَرضُ بِنورِ رَبِّه} زمین به نور پروردگارش درخشان گردید» آمده است: ربّ زمین، امام در زمین است. البته اعتقاد به ربوبیت استقلالی آنان با نفی ربوبیت از خدای متعال یا شراکت آنان با خداوند متعال در ربوبیّت، غلوّ به شمار رفته و کفر و شرک است. ج) به‌ معنای مربی و منعم و مصلح در این صورت به‌ معنای اسم افعال است. کسی که با قدم عبودیت سیر کند و داغ ذلت بندگی را بر خود بگذرد وصول به عزّ ربوبیت پیدا می‌کند و رسیدن به حقایق ربوبیت یعنی سیر در مدارج عبودیت است و آنچه در عبودیت از انیت و انانیت مفقود شود در ظل حمایت ربوبیت آن را می‌یابد تا به مقامی می‌رسد که تعالی سمع و بصر و دست‌وپای او می‌شود. ازاین‌رو بزرگ‌ترین وسیله رابطه بین خالق و حق و عروةالوثقی و حبل‌المتین تمسک به عزّ ربوبیت است. عامه‌ موحدین حق‌تعالی را خالق مبادی امور و کلیات جواهر و عناصر اشیاء می‌دانند و تصرف ربوبی او را محدود می‌کنند و به احاطه ربوبی حق قائل نیستند، این عده علم به ربوبیت حق‌تعالی ندارند و توحیدشان ناقص و از ربوبیت و سلطنت حق محجوب‌اند. منبع: بحارالانوار، ج۲۵، ص۲۰ · زمر/سوره۳۹، آیه ۶۹ · تفسیر القمی، ج۲، ص۲۵۳ · التنقیح، ج۲، ص۷۳ · آداب الصلاة، ص۳۰۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · آداب الصلاة، ص۳۶۰، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · شرح دعاء سحر، ص۴۰، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۶ · آداب الصلاة، ص۲۶۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · آداب الصلاة، ص۷، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · آداب الصلاة، ص۸-۹، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · آداب الصلاة، ص۱۹۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · شرح چهل حدیث، ص۲۱۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸