رد مظالم: احکام رد مظالم

۵. ۱ - وجوب فورى رد مظالم ردّ مظالم، واجب و وجوب آن فوری است؛ ۵. ۲ - وصیت به رد مظالم وصیّت به آن در آستانه مرگ بر فردى که مظالم بر عهده دارد واجب است و مالى که از سوى میّت به عنوان مظالم برگردانده مى‌ شود از اصل ترکه برداشت مى‌گردد. ۵. ۳ - چگونگى بازگرداندن مظالم چنانچه مالکِ مال معلوم باشد، عین مال در صورت موجود بودن آن و مثل یا قیمت آن در صورت تلف شدن به وى باز گردانده مى‌شود؛ اما اگر مالک ناشناخته باشد، باید درپى شناسایى او برآیند و پس از یأس از دستیابى به وى مال را از جانب صاحبش صدقه مى‌ دهند. ۵. ۴ - مظالم آمیخته با مال حلال چنانچه مظالم با مال حلال آمیخته شود، بدون آنکه مقدار آن معلوم باشد، در صورتى که مالک مال شناخته شده باشد باید با وى مصالحه کنند و در صورت ناشناخته بودن مالک، بنابر قول مشهور باید خمس آن پرداخت گردد و آنچه باقى مى‌ماند حلال است؛ مشهور قول نخست است. بنابر این قول، پرداخت خمس به عنوان ردّ مظالم نخواهد بود. ۵. ۶ - اذن حاکم در مصرف مظالم اگر مال عین خارجی و مالک آن ناشناخته باشد، صدقه دادن آن از جانب مالک، مشروط به کسب اجازه از حاکم شرع نیست؛ هرچند به تصریح برخى، مراعات احتیاط به گرفتن اذن از حاکم اولی‌ است. برخى، احتیاط واجب را در گرفتن اذن از حاکم دانسته‌ اند. اما اگر حق دیگرى درگردن انسان باشد به تصریح گروهى صدقه دادن منوط به اذن حاکم شرع است. مسئله اختلافی است. ۵. ۸ - استحباب ردّ مظالم قبل از نماز باران مستحب است افراد پیش از رفتن براى نماز باران از گناهان توبه و مظالمى را که بر عهده دارند رد کنند تا زمینه استجابت دعا فراهم گردد. منبع: ایضاح الفوائد ج۲، ص ۱۷۶ · جواهر الکلام ج۳۷، ص۹۸ · جامع الشتات ج۴، ص۲۳۷ · جامع الشتات ج۱، ص۱۹۵ · غنائم الأیام ج۴، ص۳۳۷ · غنائم الأیام ج۴، ص ۳۳۹- ۳۴۳ · جامع الشتات ج۱، ص ۳۵۱ · و جواب یزدیص ۳۲۸ و ۳۵۹ · جواهر الکلام ج۲۲، ص۱۷۸ · الروضة البهیة ج۲، ۶۸ · الروضة البهیة ج۱، ص۶۹۱