دکترین
رضاع: احکام رضاع
۲.
۱ - شیر دادن مادر شیر دادن مادر به کودک مستحب است؛ چه آنکه مناسب‌ترین غذا براى کودک شیر مادر است. امّا واجب نیست؛ از این رو، مادر مى‌تواند در ازاى شیر دادن، از پدر مطالبه اجرت کند. بر پدر نیز واجب است با داشتن تمکّن مالى اجرت آن را بپردازد، مگر آنکه کودک مالى داشته باشد، که در این صورت، بر پدر پرداخت اجرت از مال خود واجب نخواهد بود. برخى در این صورت نیز پرداخت اجرت را بر پدر واجب دانسته‌اند. ۲.
۲ - آغوز در اینکه دادن آغوز (نخستین شیر) به نوزاد بر مادر واجب است یا نه، و بر فرض وجوب، دریافت اجرت در برابر آن جایز است یا نه، اختلاف است. ۲.
۳ - وجوب شیر دادن مادر البته بنابر گفته برخى، عدم وجوب شیر دادن بر مادر و جواز مطالبه اجرت در صورتى است که پدر، موجود و از نظر مالى متمکّن باشد یا آنکه کودک، مالى داشته باشد و شیر دهنده دیگرى نیز باشد، وگرنه در صورتى که مرضعه دیگرى نباشد یا باشد، لیکن امکان پرداخت اجرت به وى نباشد، کودک نیز مالى نداشته باشد، شیر دادن بر مادر بدون اجرت واجب خواهد بود. برخى گفته اند: وجوب شیر دادن مادر به کودک، موجب عدم استحقاق وى نسبت به اجرت نمى‌شود؛ چنان که در صورت عدم تمکّن مالى پدر و نادارى کودک، شیر دادن بر مادر واجب نیست؛ بلکه آنچه بر او واجب است انفاق بر کودک است، هرچند با اجیر کردن مرضعه دیگرى. ۲.
۴ - اولویت مادر در شیر دادن مادر در شیردادن به فرزند خود بر دیگران اولویت دارد؛ از این رو اگر مادر بخواهد کودک را مجانى یا با همان مزد ى که دیگران مى‌گیرند، شیر دهد، پدر نمى‌تواند مانع شود و کودک را از او بگیرد. البته اگر دایه اى حاضر شود کودک را مجانى شیر دهد و مادر، تنها در مقابل دریافت اجرت حاضر به شیر دادن باشد، حقّ او ساقط مى‌گردد و پدر مى‌تواند کودک را به دایه بدهد. ۲.
۵ - خوردن شیر از دو پستان مستحب است شیر از هر دو پستان به کودک داده شود. ۲.
۶ - مدت رضاع مدت کامل رضاع دو سال‌قمری است و تا ۲۱ ماهگى نیز جایز است؛ لیکن کمتر از آن بدون ضرورت جایز نیست. هرچند از برخى قول به جواز آن نقل شده است. شیر دادن بیش از دو سال تا یکى دو ماه بنابر قول مشهور جایز است. ۲.
۷ - شرایط محرمیت با شیر شیر دادن به کودک دیگرى با شرایطى موجب محرمیت مى‌گردد. این شرایط عبارتند از: ۱. شیر، حاصل ازدواج صحیح باشد. شیر حاصل از راه نا‌مشروع موجب محرمیّت نمى‌گردد. ۲. سن کودک زیر دو سال قمرى باشد. شیر دادن پس از دوسالگى موجب محرمیّت نیست. در اینکه این شرط در فرزند مرضعه نیز معتبر است یا نه، اختلاف است. بنابر اعتبار، چنانچه فرزند مرضعه دو سالش تمام شده باشد، شیر دادن به کودکى دیگر موجب محرمیت نمى‌شود. ۳. صاحب‌شیر یکى باشد. بنابر این، اگر کودک مقدار شیر لازم در حصول محرمیت را از پستان دو زن که شوهر شان متفاوت است بخورد، محرمیت حاصل نمى‌شود. ۴. کودک به مقدار لازم شیر بخورد. بنابر این، صرف شیر خوردن کودک از پستان زن براى حصول محرمیت کافى نیست. در مقدار لازم براى محرمیت اختلاف است. بنابر مشهور، محرمیت با تحقق یکى از تقدیرهاى سه گانه اثر، زمان و عدد حاصل مى‌شود. مراد از اثر آن است که کودک به اندازه‌اى شیر بخورد که بر اثر آن در بدنش گوشت بروید واستخوانهایش محکم گردد. در اینکه در حصول محرمیت، تحقق هردو (روییدن گوشت ومحکم شدن استخوانها) معتبر است یا تحقق یکى کفایت مى‌کند، اختلاف است. در هر صورت تحقق اثر باید معلول شیردادن به تنهایى باشد، به گونه‌اى که به آن منتسب گردد. مراد از زمان، شیر خوردن به مدت یک شبانه روز و مراد از عدد، پانزده بار شیر خوردن است. برخى، ده بار را نیز کافى دانسته اند. بنابر قول مشهور شرط حصول محرمیت به هریک از تقدیرهاى سه گانه، آن است که کودک از پستانشیر بخورد نه آنکه شیر را به حلق او بریزند؛ چنان که شرط حصول محرمیت به عدد آن است که کودک در هر بار به طور کامل و نیز پى درپى شیر بخورد. ملاک درکامل بودن شیرخوردن، عرف است. برخى گفته‌اند: ملاک آن، سیرشدن کودک درهربار و رها کردن پستان از روى سیرى است. مراد از پى در پى بودن رضاع آن است که کودک در اثناى عدد از زنى دیگر شیر نخورد. بنابر این اگر بعض عدد را از زنى و بعض آن را از زنى دیگر شیر بخورد، محرمیت حاصل نمى‌شود؛ در تقدیر به اثر، نه کامل شیر خوردن در هر بار شرط است و نه پى در پى خوردن آن. برخى، در تقدیر به زمان ، آن دو را شرط دانسته‌اند. شیر خوردن از پستان زن مرده موجب حصول محرمیت نیست. ۲.
۸ - اثبات رضاع رضاع به شهادت دو مرد عادل و نیز بنابر قول مشهور ، چهار زن یا یک مرد و دو زن عادل ثابت مى‌شود. شهادت یک زن و حتّى دو زن عادل بنابر قول مشهور کفایت نمى‌کند. از برخى، قول به حرمت نقل شده است. بنابر قول مشهور، پدر نسبى کودک نمى‌تواند با فرزندان نسبى و رضاعىِ پدر رضاعى طفل و نیز با اولاد نسبى شیر دهنده ازدواج کند. اکثر فقها قائل به قول نخست‌اند. بنابر قول مشهور، انتشار حرمت به سبب رضاع تنها در عناوین نسبى زیر است: مادر، دختر، خواهر، عمّه، خاله، دختر برادر و دختر خواهر. در صورت عدم حصول یکى از عناوین هفت گانه با رضاع، و حصول عنوانى خاص که در نسب ملازم و متحد با یکى از عناوین هفت گانه یاد شده باشد نه در رضاع، حرمت تحقق نمى‌یابد، مانند عنوان مادر نوه انسان که در نسبى، ازدواج با او حرام است؛ زیرا وى یا دختر انسان است و یا همسر پسر ( عروس ) او، که هر دو عنوان بر انسان حرام‌اند؛ لیکن عنوان یاد شده در رضاعى موجب حرمت نمى‌شود. بنابراین ازدواج مرد با زنى که نوه او را شیرداده حرام نیست. .رضاع در ابتدا از موانع ازدواج، و پس از ازدواج موجب بطلان آن است؛ از این رو، کسى که با دختر شیر خوارى ازدواج کرده، در صورتى که خواهر یا همسر دیگر یا جده یا مادر یا همسر پدر و یا همسر برادرش او را شیر دهد، عقد نکاح باطل مى‌شود.
منبع: جواهر الکلام ج۳۱، ص۲۸۳ · جواهر الکلام ج۳۱، ص ۲۷۳ · مسالک الأفهام ج۸، ص۴۱۲ · جواهر الکلام ج۳۱، ص۲۷۲-۲۷۳ · جواهر الکلام ج۳۱، ص۲۸۰-۲۸۱ · جواهر الکلام ج۳۱، ص ۲۸۳ · جواهر الکلام ج۳۱، ص۲۷۶-۲۷۹ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۶۴ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۹۶-۲۹۷ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۳۰۱ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۶۹-۲۸۶ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۹۴ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۸۸ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۹۰ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۹۱ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۸۸-۲۸۹ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۹۵ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۳۴۴-۳۴۶ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۳۰۹ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۳۱۴ · کشف الرموز ج۲، ص۱۲۶-۱۲۷ · مهذب الأحکام ج۲۵، ص ۴۵-۴۶ · جواهر الکلام ج۲۹، ص۳۲۴
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.