رفع تعارض قوانین در زمان و مکان — برای تمیز قانون حاکم بر دلیل در

برای تمیز قانون حاکم بر دلیل در مواردی که تردید در انتخاب دو یا چند قاعده حقوقی است قواعد ویژه ای به کار می رود که هرچند در زمره احکام اثبات دعوا و ارزش و اداره دلیل نیست با آن ارتباط کامل دارد. زیرا در صورت تعارض قوانین نخست باید به رفع تعارض اندیشید سپس بر مبنای این مقدمه و تمیز قانون حاکم به اجرای آن پرداخت. به همین مناسبت در پایان فصل قواعد عمومی اثبات مبحثی را به این مسأله مهم اختصاص می دهیم: رفع تعارض قوانین در دو فرض گوناگون مطرح می شود: ۱ فرضی که در آن قانون جدید به طور صریح یا ضمنی قانون گذشته را نسخ می کند. در این فرض آنچه در گذشته رخ داده تابع قانون قدیم است و آنچه پس از وضع قانون جدید تحقق می یابد در حکومت قانون نو نه قانون قدیم بر رویدادهای کنونی حکومت دارد و نه قانون جدید بر گذشته اعمال میشود اثر نخست را اثر فوری قانون و اثر دوم را عدم تأثیر قانون در گذشته» یا «عطف به ما سبق نشدن قانون» می نامند. ماده ۴ قانون مدنی در بیان هر دو قاعده می گوید: ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. رفع تعارض قوانین در دو فرض گوناگون مطرح می شود: ۱ فرضی که در آن قانون جدید به طور صریح یا ضمنی قانون گذشته را نسخ می کند. در این فرض آنچه در گذشته رخ داده تابع قانون قدیم است و آنچه پس از وضع قانون جدید تحقق می یابد در حکومت قانون نو نه قانون قدیم بر رویدادهای کنونی حکومت دارد و نه قانون جدید بر گذشته اعمال میشود اثر نخست را اثر فوری قانون و اثر دوم را عدم تأثیر قانون در گذشته» یا «عطف به ما سبق نشدن قانون» می نامند. ماده ۴ قانون مدنی در بیان هر دو قاعده می گوید: اثر قانون نسبت به آتیه است و قانون نسبت به ماقبل خود اثر ندارد، مگر این که در خود قانون مقررات خاصی نسبت به این موضوع اتخاذ شده باشد. تقسیم قلمرو حکومت دو قانون در مرحله نظری و انشاء با هم تعارضی ندارد، ولی در مرحله اجرا گاه مزاحم یکدیگر است. زیرا ممکن است وقوع کامل نهادی از ترکیب دو یا چند عامل به دست آید که پاره ای از آنها در زمان حکومت قانون سابق اتفاق افتاده و پاره دیگر در زمان قانون جدید رخ داده است مانند وصیتی که ایجاب آن در یک زمان و قبول آن سالیانی بعد و پس از تغییر قانون واقع می شود و این پرسش را مطرح می سازد که وصیت تابع کدام قانون است؟ همچنین است موردی که پدیده حقوقی آثاری دارد که ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. اثر قانون نسبت به آتیه است و قانون نسبت به ماقبل خود اثر ندارد، مگر این که در خود قانون مقررات خاصی نسبت به این موضوع اتخاذ شده باشد. تقسیم قلمرو حکومت دو قانون در مرحله نظری و انشاء با هم تعارضی ندارد، ولی در مرحله اجرا گاه مزاحم یکدیگر است. زیرا ممکن است وقوع کامل نهادی از ترکیب دو یا چند عامل به دست آید که پاره ای از آنها در زمان حکومت قانون سابق اتفاق افتاده و پاره دیگر در زمان قانون جدید رخ داده است مانند وصیتی که ایجاب آن در یک زمان و قبول آن سالیانی بعد و پس از تغییر قانون واقع می شود و این پرسش را مطرح می سازد که وصیت تابع کدام قانون است؟ همچنین است موردی که پدیده حقوقی آثاری دارد که