روشهای بودجه ریزی — در بودجه ریزی متداول

بودجه، از نظر فن تهیه و تنظیم بر حسب هدفها و انتظارات از آن طی سالیان متمادی سیر تحولی گوناگون داشته است که به ترتیب این مراحل تکامل که به روشهای بودجه ریزی موسوم است، ذکر میشوند ۱۹ بودجه ریزی متداول سنتی) در بودجه ریزی متداول، تأکید و هدف اصلی صرفاً به ابزار مالی و حسابداری دریافتها و پرداختهای بخش دولتی بوده توزیع اعتبارات منحصراً معطوف به دستگاه - مواد هزینه منتهی شده و نقش مجلس و پارلمان در بررسی بودجه فقط متوجه حفظ و کنترل مخارج دولت در چارچوب اعتبارات مصوب م. ب. که هیچ هزینه ای از اعتبارات مصوب تجاوز ننموده و هر هزینه ای در محل و موارد خود به مصرف رسیده باشد. در سیستم بودجه ریزی متداول با ملاحظه ارقام و اطلاعات مندرج در سند بودجه تشخیص اینکه دولت چه اعمالی را انجام می دهد و در قبال پولی که خرج میشود چه نتایجی را بدست می آورد نشان داده نمی شود و از این رو مبنای صحیحی برای مدیریت موثر در دستگاههای اجرائی به حساب نمی آید، زیرا طبقه بندی مخارج دولت و بررسی آن بر حسب مواد هزینه و دستگاههای اجرائی نماینگر اهداف اقتصادی دولت از محل این مخارج و یا نوع فعالیت های دولت در رابطه با عواملی که به عنوان هزینه بکار گرفته شده نیست. در ایران تا سال ۱۳۴۳ بودجه به صورت سنتی یا متداول تهیه و تقدیم مجلس میشد و در آن بودجه صرفا نام دستگاه و مواد هزینه به تصویب می رسید. یکی از علل اصلی استفاده گسترده از این روش بودجه ریزی در گذشته ارتباط نزدیک این روش با حسابداری دولتی است. از نقاط ضعف سیستم بودجه ریزی سنتی در دستگاههای اجرائی می توان به عدم شفافیت خرج و هزینه منابع خارج از اهداف اصلی دستگاه هزینه، عدم نظارت مؤثر بین بودجه و نتایج عملکرد دستگاه دیکته شدن برنامه ها و فصول هزینه به صورت کلی به دستگاهها عدم توجه به فرآیندهای دستگاه اجرائی، عدم وجود بهره وری چانه زنی بر سر ازدیاد اعتبارات و نه بر سر ازدیاد عملکرد و صرف وقت عدم عدالت در توزیع اعتبارات و تخصیص بودجه بیشتر به سازمانهای ذی نفوذ نبود ملاک مناسب برآورد هزینه و انجام هزینه اعتبارات با اختیار مدیر اشاره نمود. موجود، تغییراتی جزئی در آنها بوجود می آید. در بودجه ریزی افزایشی برای اجتناب از مشکلات