زمان پرداخت اجرت: در اجاره

با انجام عقد اجاره اصل مالکیت موجر (در اجاره اشیا) و اجیر (در اجاره بر عمل ) نسبت به اجرت حاصل می‌شود منتها این ملکیت به تعبیر فقیهان متزلزل است و حق مطالبه هنگامی است که مال یا عمل از سوی آن دو به مستأجر عرضه و تسلیم وی شود؛ ولی استقرار ملکیت هنگامی است که مستأجر تمام منفعت یا عمل را به نحوی دریافت کند. در اجاره اعیان، مستاجر، مالک منفعت و در اجاره انسان برای اعمال، مالک کار می‌شود. و همچنین موجر و اجیر ، به‌مجرد عقد اجاره، اجرت ‌ را مالک می‌شوند؛ لیکن هیچ‌کدام از آن دو حق ندارد آنچه را که مالک شده مطالبه نماید، مگر اینکه آنچه را ملک دیگری نموده تسلیم نماید، پس بر هرکدام از آن‌ها اگرچه تسلیم واجب است، لیکن درصورتی‌که ببیند دیگری از تسلیم خودداری می‌کند، او هم حق خودداری دارد. اگر اجاره، متعلق به عین باشد، تسلیم منفعت آن به تسلیم عین م. ب.. و اما تسلیم عمل در جایی که اجاره متعلق به انسان باشد به تمام کردن کار است - درصورتی‌که مانند نماز و روزه و حج و کندن چاه در خانه مستاجر و امثال این‌ها از مواردی باشد که کار به مال مستاجر که در دست موجر است، متعلق نباشد - بنابراین اجیر قبل از تمام کردن کار استحقاق مطالبه اجرت‌ را ندارد، و بعد از آن، مستاجر حق سهل‌انگاری در پرداخت آن را ندارد، البته اگر شرطی از آن‌ها باشد که همه یا قسمتی از اجرت‌، قبل از کار ادا شود، چه این شرط صریحاً باشد یا ضمنی - مثل اینکه عرف و عادت مردم این باشد که مستاجر، ملتزم به پرداخت ولو قسمتی از اجرت‌، قبل از عمل باشد - لازم است از چنین شرطی تبعیّت شود. و اما اگر کار به مال مستاجر، که در دست موجر است متعلق باشد، مانند لباسی که آن را بدوزد و انگشتری که آن را ریخته‌گری و درست کند و امثال این‌ها، پس در اینکه تسلیم آن به تمام کردن کار باشد، مانند اوّلی، یا به تسلیم مورد کار باشد؛ مانند لباس و انگشتر، دو وجه، بلکه دو قول است، که قوی‌تر آن‌ها اوّلی است، بنابراین اگر بعد از تمام کردن عمل، مثلاً لباس طوری تلف شود که ضمان ‌آور نباشد، چیزی بر او نیست و استحقاق مطالبه اجرت‌ را دارد. البته اگر به نحو ضمانت‌دار تلف شود درهرحال، حتی بنابر وجه دوم، با وصف خیاطت ضامن آن می‌باشد، نه به قیمتی که قبل از دوختن داشته‌ است؛ زیرا صفت (خیاطت) به‌تبع عین، ملک مستاجر است و اجیر بعد از آنکه از عهده موصوف با صفتش (لباس دوخته) در آمد، حق مطالبه اجرت قرارداد شده را دارد؛ زیرا عمل را در قالب بدل آن تسلیم نموده است. منبع: عروة‌الوثقی، ج‌۲، ص‌۴۱۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۶۱۲، کتاب الاجارة، مسالة۱۵، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۶۱۲، کتاب الاجارة، مسالة۱۶، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش