زمین گیر: احکام زمین گیر در فقه

۳. ۱ - احکام زمین گیر در صلات اشخاص زمین‌گیر ازآن‌جهت که قادر به حرکت نیستند، در انجام کارهای شخصی و عبادات فردی با وضعیت خاص و اضطرار مواجه می‌شوند. ادرارم بی‌اختیار است و پیوسته ظرف مخصوصی برمی‌دارم و به همین جهت نمی‌توانم طاهر شوم یا همیشه طاهر بمانم و قادر به وضو گرفتن نیستم؛ فقط دست‌هایم را تا مچ طاهر کرده و تیمم می‌گیرم. آیا با این وضع، نمازم با بدن نجس صحیح است؟ می‌نویسد: «اگر نمی‌توانید وضو بگیرید و کسی نیست که شما را وضو بدهد، اشکال ندارد و نماز صحیح است.» بنابر مشهور ، امامت ناتوان از ایستادن جز برای همسان خود صحیح نیست. زمین گیر بودن موجب سقوط نماز جمعه و جهاد ابتدایی است. ۳. ۲ - احکام زمین گیر در حج از شرایط تحقق استطاعت برای حج قادر بودن بر حرکت است؛ از این رو، بر زمین‌گیر حج واجب نیست. ۳. ۳ - احکام زمین گیر در جهاد بنابر تصریح برخی، کشتن کافر زمین گیر در جنگ جز در حال ضرورت یا یاری کردن دشمن، هرچند با فکر و نظر خود، جایز نیست. ۳. ۴ - احکام زمین گیر در نکاح بنابر قول برخی، زمین گیر بودن زن از عیوبی است که موجب ثبوت حق فسخ نکاح برای مرد می‌شود. ۳. ۵ - اجکام زمین گیردر عتق از اسباب آزادی قهری برده ابتلای او به زمین گیری است؛ از این رو، آزاد کردن برده زمین گیر به جهت کفاره ، کفایت از آن نمی‌کند. و بقیه عیوب مانعی ندارند. پس عتق کر و عتق لال و غیر این‌ها کفایت می‌کند و عتق عبد فراری اگرچه جایش معلوم نباشد مادامی‌که مرگ او را نداند، کفایت می‌کند.» ۳. ۶ - احکام زمین گیر در صید وذباحه هرگاه دو نفر در پی تصمیم بر شکار کردن حیوانی، یکی پس از دیگری تیری به سوی آن بیندازند، با اصابت کردن تیر نخست به حیوان و کشتن یا زمین گیر کردن آن، شکار از آن شکارچی اول خواهد بود و شکارچی دوم که به سبب تیر اندازی، حیوان را مجروح کرده، ضامن ارش جراحت است؛ اما اگر تیر شکارچی دوم حیوان را کشته و یا زمین گیر کرده باشد، شکار از آن او است؛ لیکن شکارچی نخست که با تیر اندازی خود، حیوان را مجروح کرده ضامن ارش جراحت وارد شده نخواهد بود. ۳. ۷ - عدم سقوط جزیه از اشخاض زمین‌گیر جزیه از بچه‌ها و دیوانه‌ها و زن‌ها گرفته نمی‌شود. و آیا از پیرمرد فرسوده و اشخاص زمین‌گیر و کور و ضعیف العقل (عقب‌مانده) ساقط می‌شود؟ در آن تردّد است و اشبه عدم سقوط است. و از غیر کسانی که استثنا شده گرفته می‌شود و لو اینکه رهبانان یا فقرا باشند، لیکن انتظار کشیده می‌شود تا فقیر توانایی مالی پیدا کند. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۳۲، استفتائات امام خمینی، ج‌۱، ص۱۶۱، سؤال۳۴۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · تذکرة الفقهاء ج۴، ص۲۸۷ · تذکرة الفقهاء ج۴، ص۹۰ · مسالک الأفهام ج۳، ص۱۲ · مدارک الأحکام ج۷، ص۵۴ · جواهر الکلام ج۲۱، ص۷۶ · قواعد الأحکام ج۳، ص۶۶ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۵، کتاب النکاح، القول فی العیوب‌ الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس‌، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · مسالک الأفهام ج۱۰، ص۳۵۶-۳۵۷ · مسالک الأفهام ج۱۰، ص۴۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۳۵، کتاب الکفارات، القول فی احکام الکفارات، مسالة۱‌، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · مسالک الأفهام ج۱۱، ص۵۲۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۳۲، کتاب الحدود، القول فیمن تؤخذ منه الجزیة، مسالة۶‌، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش