زنبور: احکام زنبور در فقه

۳. ۱ - احکام زنبور در اطعمه و اشربه زنبور از مسخ شدگان و خوردن آن به جهت خباثتش حرام است؛ لیکن چون خون جهنده ندارد، مردار آن پاک مى‌باشد. ۳. ۲ - احکام زنبور در حج محرم مى‌تواند زنبورى را که در صدد آزار او است بکشد. در غیر این صورت در جواز کشتن آن از روى عمد اختلاف است. آیا کشتن زنبور در حال احرام مطلقا ؛ خواه به عمد یا اشتباه موجب ثبوت کفاره است یا ثبوت کفّاره اختصاص به صورت عمد دارد؟ اطلاق کلمات برخى قدما و تصریح کلمات برخى دیگر، قول نخست است. برخى نیز قول دوم را اختیار کرده‌اند. در مقدار کفاره آن نیز اختلاف است. اقوال مطرح در مسئله عبارتند از: صدقه دادن به چیزى؛ صدقه دادن به یک خرما در کشتن یک زنبور و یک مُدّ طعام یا خرما در کشتن زنبورهاى بسیار؛ یک کف خرما یا طعام ؛ یک کف طعام؛ یک خرما در قتل یک زنبور و یک مدّ از آن در قتل زنبورهاى بسیار؛ یک کف طعام در کشتن یک زنبور و یک صاع در قتل چندین زنبور و یک گوسفند در صورت قتل زنبورهاى بسیار. ۳. ۳ - احکام تجارت زنبور خرید و فروش زنبور عسل در صورت مشاهده و امکان تحویل آن به خریدار - مثل آنکه در کندو باشد و امکان فرار نداشته باشد- جایز است؛ لیکن جواز داد و ستد غیر زنبور عسل، از آن جهت که از مسوخ مى‌باشد، اختلافى است. برخى، گذاشتن مقدارى عسل در کندو براى تغذیه زنبورها را مستحب دانسته‌اند. ۳. ۵ - صید ملکه زنبور صید ملکه زنبور عسلِ بدون مالک، صید همه زنبورهایى به شمار مى‌رود که تابع ملکه‌اند. منبع: جواهر الکلام ج۳۶، ص۳۱۹ · المقنعة ص۷۲-۷۳ · شرائع الإسلام ج۱، ص۲۱۵ · المقنعة ص۴۳۸ · الکافی فی الفقه ص۲۰۶ · النهایة ص۲۲۳ · المختصر النافع ص۱۰۱ · فتاوی ابن الجنید ص۱۳۰ · کتاب السرائر ج۱، ص۵۵۸ · المراسم العلویة ص۱۲۲ · تحریر الأحکام ج۲، ص۲۶۴ · مختلف الشیعة ج۵، ص۹-۱۰ · قواعد الأحکام ج۳، ص۱۱۸ · الحدائق الناضرة ج۲۵، ص۱۴۳ · وسیلة النجاة ص۶۰۳