زندان‌: رفتار انسانی با زندانیان

علی‌رغم سوء استفاده‌های فراوان که در طول تاریخ از موضوع زندان شده، این مسئله از دیدگاه اجتماعی و انسانی برای مبارزه با جرایم و جنایات و تربیت نفوس یک امر ضروری است، ولی با حدود و شرایط معین و حساب شده! یکی از شرایط آن، این است که مسائل انسانی در مورد زندانیان به کار گرفته شود و با آن‌ها به عنوان یک انسان معامله گردد، تضییقات ظالمانه درباره آن‌ها عمل نشود، کسی به گناه دیگری زندانی نگردد، هیچ‌کس بیش از استحقاقش حتی یک ساعت در زندان نماند و تمام برنامه‌های آن در مسیر تعلیم و تربیت زندانی صورت گیرد و به تعبیر دیگر، زندان، یک مرکز مجرم‌پرور یا کانون انتقام‌جویی نیست؛ بلکه یک کلاس تربیتی است و ویژگی‌های چنین کلاس را باید داشته باشد. ۵. ۱ - دیدگاه اسلام اسلام به رعایت حال زندانیان و اهتمام به آسایش آنان و اظهار عاطفه نسبت به آن‌ها، توجه ویژه نموده است. اسلام عزیز می‌خواهد انسانیت زندانی را از نو بیدار کند و بنای شایسته جدیدی در زندگی او به وجود بیاورد که تاریخ زندان این همه حق قائل شدن را جز در پیشرفته‌ترین زمان‌ها به خود ندیده است تا جایی که باید ساختمان زندان دارای تسهیلات رفاهی باشد و زندانی را از سرما و گرما محفوظ نگاه دارد و او در آن‌جا احساس راحتی کند؛ و از این جهت است که می‌بینیم رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) زندانیان را در خانه‌های معمولی که سایر مردم در آن‌جا سکونت داشتند، حبس می‌فرمود که در آن‌جا نور و وسعت به‌ اندازه کافی وجود داشت... . چیز دیگری که در اهتمام به زندانی و رعایت حال او بیش‌تر جلوه می‌کند، این است که اکثر فقها در مورد آداب قاضی توافق نظر دارند که بر او واجب است که به مجرد وارد شدن به یک شهر، کارش را به تفحص از حال زندانیان شروع کند و در پرونده آن‌ها نظر نماید و به آزاد کردن کسی که برای حبس او موجبی وجود ندارد، فوراً اقدام نماید، تا احدی قربانی مسامحه‌کاری او نگردد... منبع: تفسیر موضوعی پیام قرآن، ج۱۰، ص۲۰۷، قم، مدرسة الامام علی بن ابی‌طالب، ۱۳۷۴ · احکام زندان در اسلام، ص۲۶۱ـ۲۶۶، مترجم محمد حسن بکائی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهارم، ۱۳۷۵