زینب بنت جحش: ازدواج پیامبر و زینب

۶. ۱ - گزافه‌گویی‌های منافقان و مشرکان موضوع ازدواج پیامبر و زینب، که دستاویز گزافه‌گوییهای منافقان و مشرکان گردید، ‌باعث رنجش پیامبر شده بود. برخی از منافقان، برای تخریب پیامبر، علت جدایی زید و زینب را تمایل پیامبر به زینب بیان کردند و داستانی نیز در این خصوص رواج دادند، که تفاوتهایی نیز دارد. در نقل متداول‌ترِ این داستان، هنگامی که پیامبر به دیدن زید رفته بود، وی در خانه نبود، اما در نقل زید در خانه بود و داشت وضو می گرفت. بررسی روایات ناظر بر این ماجرا نشان می‌دهد مفسران قرن اول، به احتمال بسیار، برخی مطالب راجع به گزارشهای زینب و زید را بر اساس داستانهای متداول اوریا و داود ساخته‌اند. ۶. ۳ - دیدگاه عالمان مسلمان عالمان مسلمان به برداشتهای نادرست در این خصوص پاسخ داده‌اند. جریان خرده‌گیری مشرکان و منافقان بر پیامبر مبنی بر اینکه او، خود، همه را از ازدواج با همسر پسر ( عروس ) منع کرده و اینک خود با همسر پسر خویش ازدواج کرده، در آیات ۳۶ تا۳۹ سورۀ احزاب آمده است. ازدواج پیامبر با زینب، دختر عمۀ خود، امری طبیعی است و در پاسخ به کسانی که گفته اند دلیل ازدواج پیامبر با او آشفتگی آن حضرت از جمال وی بوده است، باید گفت پیامبر از زیبایی و خوی و منش زینب، پیش از ازدواج او با زید بن حارثه آگاه بود. پیامبر به زید بن حارثه،‌ مشهور به زید الحلب ، مهر ویژه‌ای داشت و یکی دو سال پس از بعثت، کنیز آزاد کردۀ خود، امّ‌یَمَن ، را به همسری او درآورد و اُسامة‌ بن زید بهرۀ این ازدواج بود. ۶.۳. ۱ - ماجرای ازدواج زینب و زید بعد از مهاجرت زینب به مدینه، پیامبر از زینب برای زید خواستگاری نمود. زینب هنگام خواستگاری گمان می‌کرد که پیامبر او را برای خویش خواستگاری نموده است، از این رو با درخواست پیامبر موافقت کرد. اما پس از آنکه دریافت پیامبر وی را برای زید خواستگاری کرده است،‌ مخالفت نمود و چون پیامبر را به این وصلت راضی دید، با درخواست ازدواج موافقت کرد. اما همواره میان زینب و زید کشاکش وجود داشت و زید از بداخلاقی زینب نزد پیامبر شکایت می‌برد و پیامبر او را به صبر و تحمل همسر دعوت می‌کرد تا سرانجام پیامبر به فرمان خداوند به جدایی آن دو حکم داد. به گفتۀ بیشتر سیره‌نویسان و مورخان، جدایی زینب و زید در سال پنجم یا پس از مُرَیسع در شعبان سال پنجم بوده است. پیامبر سپس با دستور الهی و برای شکستن رسمی جاهلی که فرزند خوانده را همچون فرزند تنی خود می‌دانستند، با زینب ازدواج کرد. پیامبر همواره زید را فرزند و وارث خود معرفی می کرد. بعدها زینب به این سبب که ازدواج او و پیامبر در آسمانها مقرر شده است، بر دیگر همسران پیامبر برتری می‌جست. پیامبر در ازدواج با زینب، ولیمه ویژه داد و گوسفندی کشت و با نان و گوشت از مهمانان پذیرایی کرد. ازدواج پیامبر با زینب در آغاز ذیقعده سال پنجم رخ داد و زینب در آن هنگام سی و پنج سال داشت. منبع: ابن‌سعد، الطبقات‌الکبری ج۸، ص۱۰۱-۱۰۲ · ابن‌سعد، الطبقات‌الکبری ج۸، ص۱۰۱۱۰۲ · ابن‌حبیب، کتاب‌ المحبر ص۸۵ · احزاب/سوره۳۳، آیه۳۷ · طبری، جامع‌البیان فی تفسیرآیات القرآن؛ ابن‌ابی‌زَمِنین، ذیل آیه · طبرانی، المعجم‌الکبیر ج۲۴، ص۴۴ · ابن‌حجر، الاصابة فی تمییزالصحابة ج۷، ص۶۶۸ · (EI۲، s. v.، "Zaynab BT. DJahash" (by. C. E. Bosworth · ساهاس، John of Damascus on Islam ص۹۱ · عبدالمسیح‌ بن اسحق کندی، رسالة عبدالله‌ بن اسماعیل الهاشمی الی عبدالمسیح‌بن اسحق الکندی یدعوه الی الاسلام و رسالة الکندی الی الهاشمی یرد بها علیه و یدعوه الی‌النصرانیة ص۵۸ · سید مرتضی علم‌الهدی، تنزیه‌ الأنبیاء ص۱۵۶-۱۵۸ · ابن سعد، الطبقات‌الکبری ج۸، ص۱۰۱-۱۰۲ · ابن‌سعد، الطبقات‌الکبری ج۳، ص۴۰ · ابن‌سعد، الطبقات‌الکبری ج۳، ‌ ص۴۵ · ابن‌سعد، الطبقات‌الکبری ج۸، ص۱۰۱ · مقاتل‌بن سلیمان‌ بلخی، تفسیر مقاتل‌بن سلیمان ج۳، ص۴۶ · ابوعبیده معمربن مثنی بصری، تسمیۀ ازواج‌ النبی صلی‌ الله علیه و سلم و اولاده ص۶۲ · ابن‌سعد، الطبقات‌الکبری ج۸، ص۱۰۳ · ابن‌سعد، الطبقات‌الکبری ج۸، ص۱۱۴ · ابن‌سعد، الطبقات‌الکبری ج۳، ص۴۲ · ابن سعد، الطبقات‌الکبری ج۸، ص۱۰۵-۱۰۷