سازوکار شفافیت در موافقت نامه پاریس: ابعاد حقوقی و راهکارهای اجرایی برای ایران (مقاله علمی وزارت علوم)

سازوکار شفافیت در موافقت نامه پاریس: ابعاد حقوقی و راهکارهای اجرایی برای ایران (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: زهرا سماعی یکتا فهیمه مقصودی اعظم امینی منبع: مطالعات حقوق عمومی دوره 55 زمستان 1404 شماره 4 چکیده ب. ت. ب. ضرورت همکاری جهانی در مقابله با تغییر اقلیم، موافقت نامه پاریس به عنوان یکی از مهم ترین اسناد بین المللی در این حوزه، چارچوبی برای تعهدات داوطلبانه کشورها و نظارت بر اجرای آنها ارائه کرده است. یکی از ارکان اصلی این توافق، سازوکار شفافیت پیشرفته است که نقش مهمی در اعتمادسازی و ارزیابی عملکرد کشورها ایفا می کند. مقاله حاضر به بررسی این سازوکار و الزامات حقوقی مرتبط با آن می پردازد و تأثیر چارچوب شفافیت بر برنامه های اقلیمی کشورها را تحلیل می کند. هدف اصلی تحقیق، شناسایی ظرفیت های حقوقی و اجرایی این سازوکار و بررسی میزان انطباق آن با نیازها و محدودیت های کشورهای در حال توسعه، به ویژه ایران است. همچنین این پژوهش به ارزیابی نگرانی های مرتبط با افشای اطلاعات حساس در فرایند گزارش دهی و بازنگری می پردازد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی است. نتایج پژوهش نشان می دهد که چارچوب شفافیت پیشرفته، با در نظر گرفتن ظرفیت متفاوت کشورها و ارائه سازوکارهای انعطاف پذیر، امکان مشارکت مؤثر دولت ها در فرایندهای اقلیمی جهانی را فراهم کرده است. این سازوکار با تصریح حق کشورها در حفظ محرمانگی اطلاعات حساس و پیش بینی فرایندهای تسهیل کننده، به ویژه برای کشورهای در حال توسعه، تعادلی میان شفافیت و حفظ حاکمیت ملی ایجاد کرده است. پیشنهاد می شود ایران با اتخاذ رویکردی تدریجی و متناسب با شرایط داخلی، در تصمیم خود بر عضویت در موافقت نامه تجدیدنظر کرده و با پذیرش آن، ضمن بهره گیری از تسهیلات بین المللی، نظام حقوقی داخلی خود را نیز برای اجرای تعهدات اقلیمی تقویت کند. Transparency Mechanisms in the Paris Agreement: Legal Dimensions and Implementation Strategies for Iran Given the necessity of global cooperation in addressing climate change, the Paris Agreement, as one of the most important international instruments in this field, provides a framework for countries’ voluntary commitments and monitoring their implementation. One of the core pillars of this agreement is the Enhanced Transparency Framework, which plays a crucial role in building trust and evaluating countries’ performance. This paper examines this mechanism and its associated legal obligations. The main objective of the study is to identify the legal and practical capacities of this mechanism and assess its compatibility with the needs and constraints of developing countries, particularly Iran. The results indicate that the Enhanced Transparency Framework enables effective participation of states in global climate processes. By explicitly recognizing the right of countries to protect sensitive information and including facilitative processes, especially for developing countries, the framework strikes a balance between transparency and the preservation of national sovereignty. It is recommended that Iran adopt a gradual approach tailored to domestic conditions when deciding on its participation in the Agreement. By doing so, Iran can benefit from international facilitation while simultaneously strengthening its domestic legal system to fulfill climate-related obligations.