سر (فقه): احکام سر در حج

گذاشتن عمامه بر سر، بویژه برای خطیب جمعه ، و هنگام سفر مستحب است؛ چنان که بر سر نهادن عمامه سفید در نماز عید استحباب دارد . پوشاندن سر بر مرد محرم حرام و موجب ثبوت کفّاره است و کفّاره آن یک گوسفند است. فروبردن سر در آب بر محرم حرام است؛ لیکن در اینکه حرام مستقلی است یا حرمت آن به جهت پوشاندن سر است، اختلاف م. ب.. بنابر قول نخست، حرمت شامل زن و مرد می‌شود؛ بر خلاف قول دوم که اختصاص به مرد دارد. استظلال در حال احرام بر مرد حرام است. در اینکه حرمت به سایه بالای سر اختصاص دارد یا شامل زیر سایه رفتن از هر سمت نیز می‌شود، اختلاف است. مستحب است کسی که هنگام زوال طواف می‌کند، سر برهنه باشد. مستحب است حاجی پیش از سعی مقداری آب زمزم بر سر و بدنش بریزد. از اعمال حج، تراشیدن سر است. کسی که سرش مو ندارد، به جای تراشیدن موی سر، تیغ بر سر خود می‌کشد؛ لیکن در اینکه این عمل واجب است یا مستحب اختلاف م. ب.. اکثر قائل به استحباب آن‌اند؛ بلکه بر این قول ادعای اجماع شده است. برخی در مسئله تفصیل داده و گفته‌اند: چنانچه در عمره سر خود را تراشیده باشد، واجب است در حج بر سر خود تیغ بکشد و در صورت کچل بودن، تیغ کشیدن مستحب است. بنابر قول به وجوب، در اینکه کشیدن تیغ بر سر از تقصیر کفایت می‌کند یا نه، اختلاف است. البته در صورتی که حاجی جهت تقصیر، ناخن یا مویی در سر و صورت خود نداشته باشد یا تنها تراشیدن سر بر او واجب باشد، کشیدن تیغ بر او واجب خواهد بود. منبع: وسائل الشیعة، ج۵، ص۵۵ · ذکری الشیعة، ج۴، ص۱۳۹ · کشف الغطاء، ج۴، ص۴۳۹ · العروة الوثقی، ج۳، ص۳۹۸ · جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۸۲ · جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۱۸ · المعتمد فی شرح المناسک، ج۴، ص۲۲۰ ـ ۲۲۱ · مناسک حج (مراجع)، ص۱۸۹ ـ ۱۹۰ · وسائل الشیعة، ج۱۳، ص۳۰۶ · مستند الشیعة، ج۱۲، ص۱۶۰ · مدارک الأحکام، ج۸، ص۹۸ · الخلاف، ج۲، ص۳۳۱ · مسالک الأفهام، ج۲، ص۳۲۳ · سداد العباد ص۳۶۵