سرپرستی یتیمان: قرآن و یتیمان

در قرآن مجید درباره ایتام آیات متعددی دیده می‌شود که در پاره‌ای از آیات، بی‌اعتنایی به یتیمان را علامت کفر و نفاق می‌شمارد و می‌فرماید: «اَ رَاَیْتَ الَّذِی یُکَذِّبُ بِالدِّینِ فَذلِکَ الَّذِی یَدُعُّ الْیَتِیمَ؛ آیا دیدی آن را که دین و روز قیامت را دروغ می‌پندارد، پس او کسی است که یتیم ر. ا. خ. می‌راند.» و در جای دیگر می‌فرماید: «کَلاَّ بَلْ لا تُکْرِمُونَ الْیَتِیمَ وَ لا تَحَاضُّونَ عَلی طَعامِ الْمِسْکِینِ؛ چنان نیست که شما خیال می‌کنید بلکه شما یتیمان را گرامی نمی‌دارید و یکدیگر را بر اطعام مستمندان تشویق نمی‌کنید.» و در یک جا پس از عبادت خدا و نیکی به پدر و مادر و خویشاوندان، محبّت و احسان به ایتام را یادآور می‌شود و می‌فرماید: «وَ اِذْ اَخَذْنا مِیثاقَ بَنِی اِسْرائِیلَ لا تَعْبُدُونَ اِلاَّ اللَّهَ وَ بِالْوالِدَیْنِ اِحْساناً وَ ذِی الْقُرْبی وَ الْیَتامی وَ الْمَساکِینِ....؛ (و به یاد آورید) زمانی را که از بنی‌اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند یگانه را نپرستید و نسبت به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان نیکی کنید....» و آنگاه که مصادیق برّ و نیکوکاری را می‌شمارد یتیم‌نوازی را پس از ایمان به خدا و روز جزا و ایمان به پیامبران و کتاب‌های آسمانی و فرشتگان ذکر می‌کند و این دلیل بر اهمیت یتیم‌نوازی است که در این ردیف آمده است. می‌فرماید: «لَیْسَ الْبِرَّ اَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِکَةِ وَ الْکِتابِ وَ النَّبِیِّینَ وَ آتَی الْمالَ عَلی حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبی وَ الْیَتامی وَ الْمَساکِینَ؛ نیکی (تنها) این نیست که به هنگام نماز صورت خود را به‌سوی مشرق و مغرب کنید بلکه نیکوکار کسی است که به خدا و روز رستاخیز و فرشتگان و کتاب آسمانی و پیامبران ایمان آورد و مال خود را با تمام علاقه‌ای که به آن دارد به خویشاوندان و یتیمان و ازکارافتادگان و... انفاق کند....» و آنگاه که یتیم بودن رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) را به وی تذکر می‌دهد، می‌فرماید: «اَ لَمْ یَجِدْکَ یَتِیماً فآوی؟؛ آیا تو را یتیم نیافت و سپس پناه داد؟ » سپس می‌فرماید: «فَاَمَّا الْیَتِیمَ فَلا تَقْهَرْ؛ حال که چنین است پس با قهر و خشم با یتیم برخورد مکن.» در این سوره خدای متعال نخست یتیم بودن رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) را یادآور شده و آنگاه سفارش یتیمان را به او می‌کند و این ترتیب برای آن است که آن بزرگوار در کودکی پدر و مادر خود را از دست داده بود و به خوبی احساس می‌کرد یتیمی که از محبّت و نوازش پدرانه محروم شده است بیش از هر چیز خود را نیازمند به تفقّد و محبّت می‌بیند. به این جهت می‌فرماید همان‌گونه که یتیم بودی و تو را پناه دادیم تو نیز یتیمان را نوازش کن و آنها ر. ا. خ. دور مکن، چرا که درد و رنج یتیمی را تحمل کرده و از درد و ناراحتی یتیمان آگاهی. تو را باشد از درد طفلان خبر که در خردی از سر برفتت پدر در این آیات دو مسئولیت درباره یتیمان ذکر شده است: ۱ . برطرف کردن نیازهای مالی آنها ۲. جبران کمبودهای عاطفی آنان منبع: ماعون/سوره ۱۰۷، آیه ۱ و ۲ · فجر/سوره ۸۹، آیه ۱۷ و ۱۸ · بقره/سوره ۲، آیه ۸۳ · بقره/سوره ۲، آیه ۱۷۷ · ضحی/سوره ۹۳، آیه ۶ · ضحی/سوره ۹۳، آیه ۹