Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.

انطباق دقیق این متن با متن رسمی هنوز به‌طور ۱۰۰٪ کنترل نشده.

سفر با شرایط زیر موجب قصر نماز مى‌شود؛ یعنى نمازهای چهار رکعتی (ظهر و عصر و عشا) دو رکعت خوانده مى‌شوند. ۳. ۱ - مسافت یعنى رسیدن سفر به هشت فرسخ یا ۲۴ میل . ۳.۱. ۱ - مسافت به کیلومتر معاصران در مقدار فرسخ شرعی به کیلومتر اختلاف نظر دارند؛ تقریبا پنج کیلومتر و نیم؛ مقدارى کمتر از پنج کیلومتر و نیم و تقریبا پنج کیلومتر. در نتیجه هشت فرسخ را به کیلومتر ۴۴، ۴۳، ۴۵ و بنابر قول آخر چهل کیلومتر ذکر کرده‌اند. ۳.۱. ۲ - تحقق هشت فرسخ در تحقق هشت فرسخ-که موجب قصر نماز مى‌شود-تفاوتى میان اینکه رفت یا برگشت به تنهایى هشت فرسخ باشد و یا مجموع آن؛ بدین گونه که رفت، چهار و برگشت نیز چهار فرسخ باشد، نیست، به شرط آنکه در فرض دوم، در همان روز برگردد. اگر در همان روز بر نگردد، در صورت عدم پیدایى یکى از قواطع سفر ، مانند اقامت ده روز در محلى که سفر کرده، آیا قصر متعین است یا شخص بین قصر و اتمام مخیر مى‌باشد و یا تکلیف، اتمام نماز است؟ مسئله اختلافى است. قول دوم مشهور میان فقها است. البته برخى قائلان به این قول، روزه گرفتن در ماه رمضان را واجب دانسته و افطار را جایز ندانسته‌اند. در فرض دوم-که مجموع رفت و برگشت هشت فرسخ باشد-آیا لازم است مسافت هر یک از رفت و برگشت کمتر از چهار فرسخ نباشد، یا مسافت رفت نباید کمتر از چهار فرسخ باشد و یا هیچ کدام شرط نیست؟ مسئله اختلافى است. ۳.۱. ۳ - مبدأ سفر در شهرهای کوچک آغاز مسافت یاد شده در شهرهای کوچک و متوسط از دیوار شهر در صورت داشتن دیوار و آخرین خانه شهر در صورت نداشتن دیوار، محاسبه مى‌شود. و اگر شخص بادیه نشین باشد، مبدأ مسافت منزل او خواهد بود. برخى گفته‌اند: بعید نیست مبدأ مسافت مطلقا نقطه آغازین حرکت به قصد سفر باشد. ۳.۱. ۴ - مبدأ سفر در شهرهای بسیار بزرگ در مبدأ مسافت در شهرهای بسیار بزرگ ، مانند تهران اختلاف است که آیا همانند شهرهاى کوچک و متوسط است یا آخر محله و یا منزل . ۳. ۲ - قصد مسافت بدین معنا که شخص از آغاز، قصد پیمودن مسافت شرعی را داشته باشد. بنابر این، اگر بدون قصد آن، مقدار مسافت و حتى بیشتر از آن را بپیماید، نمازش قصر نمى‌شود، مانند کسى که در پى گمشده خود اقدام به سفر کرده، لیکن نمى‌داند آن را کجا مى‌یابد. البته در برگشت، چنانچه مسافت به مقدار هشت فرسخ یا بیشتر باشد، نمازش قصر خواهد بود؛ چنان که اگر کسى بعد از پیمودن مسافت شرعى بدون قصد، از آن جا به بعد قصد مسافت کند، نمازش قصر مى‌شود. ۳.۲. ۱ - کفایت قصد تبعی در قصد مسافت ، قصد تبعی نیز کافى است، مانند قصد زوجه به تبع زوج ، در صورتى که بداند زوج قصد پیمودن مسافت را دارد. ۳. ۳ - استمرار قصد مسافت تا انتهای آن بنابر این، چنانچه قبل از رسیدن به انتهاى مسافت از قصد خود بر گردد یا در ادامه دادن سفر خود تردید کند، نمازش تمام است. ۳. ۴ - عدم قصد قطع سفر بدین معنا که شخص در آغاز یا اثناى حرکت، قصد قطع سفر پیش از رسیدن به هشت فرسخ را نداشته باشد. بنابر این، اگر کسى قصد دارد قبل از رسیدن به مسافت، ده روز در مکانى اقامت کند، نمازش تمام است. همچنین است اگر در اثناى مسافت قصد عبور از وطن را داشته باشد. اگر مسافر قبل از رسیدن به محل اقامت یا وطن از تصمیم خود بر گردد، در صورتى که باقى مانده راهى که مى‌خواهد برود، در حدّ مسافت باشد، نمازش قصر مى‌گردد. ۳. ۵ - حرام نبودن سفر بنابر این، اگر سفر حرام باشد نماز تمام است. ۳.۵. ۱ - ملاک در حرمت سفر حرام بودن اصل سفر یا هدف آن است نه مطلق ارتکاب فعل حرام در سفر . بنابر این، ارتکاب عملى حرام، مانند نوشیدن شراب در سفرى که اصل آن مباح است، موجب اتمام نماز نمى‌شود. ۳.۵. ۲ - عدم تفاوت در حرمت بین ابتدا و ادامه در حرام بودن سفر ، تفاوتى بین ابتدا و ادامه آن نیست. بنابر این، چنانچه سفر در آغاز مباح باشد، لیکن در ادامه به جهت قصد گناه از سفر، حرام گردد، از آن لحظه به بعد نماز تمام است و چنانچه در آغاز به جهت قصد معصیت ، حرام باشد، لیکن در اثنا تبدّل قصد از معصیت به طاعت -مثلا زیارت -حاصل شود، در صورتى که مقدار باقى مانده در حدّ مسافت باشد، نمازش قصر خواهد شد. برخى گفته‌اند: اگر مجموع راه پیموده شده به مقدار مسافت باشد، نمازش قصر است؛ هرچند باقى مانده کمتر از حدّ مسافت باشد. ۳. ۶ - سفر برای شکار جهت سرگرمى مسافرت کردن برای شکار یا به انگیزه خوش گذرانی و سرگرمی است یا به جهت تهیه آذوقه خانواده و یا براى تجارت . بدون شک، شکار رفتن با دو هدف آخر جایز است؛ چنان که در سفر شکارى با انگیزه نخست، نماز تمام است و چنین سفرى موجب قصر نماز نمى‌شود؛ لیکن در حرمت این نوع سفر شکاری اختلاف است. بنابر قول به حرمت ، تمام بودن نماز به جهت حرمت سفر است؛ اما بنابر قول به جواز ، تمام بودن نماز به دلیل خاص مى‌باشد. سفر شکاری به انگیزه تهیه آذوقه موجب قصر نماز و افطار روزه مى‌شود؛ لیکن به انگیزه تجارت اختلاف است که آیا موجب قصر نماز و افطار روزه مى‌شود یا تنها موجب افطار روزه مى‌گردد و نماز در آن تمام است. ۳. ۷ - خانه به دوش نبودن بنابر این، نماز بادیه نشینان که دریک جا استقرار ندارند، بلکه در جاهاى سرسبز و پر آب و علف فرود مى‌آیند و منزل مى‌کنند تمام است. ۳.۷. ۱ - تفاوت کثیر السفر و خانه به دوش در وجوب اتمام نمازِ خانه به دوش بحثى نیست. بحث در این است که آیا این شرط به شرط هشتم ( کثیرالسفر یا شغل نبودن سفر ) برمى‌گردد یا خود شرطى مستقل است؟ بنابر فرض نخست، شرط هفتم در شرط هشتم مندرج مى‌شود و هردو یک شرط به شمار مى‌آیند و در نتیجه علّت اتمام نماز، کثرت یا شغل بودن سفر خواهد بود نه خانه به دوش بودن؛ چنان که ظاهر عبارت قدما و متأخران همین است؛ زیرا آنان تنها شرط هشتم را ذکر کرده و بادیه نشینانِ غیر مستقر در یک جا را از جمله مصادیق آن شمرده‌اند؛ لیکن در دو سده اخیر بسیارى از فقها بویژه معاصران، شرط هفتم را مستقل و جداى از شرط هشتم دانسته و علت تمام خواندن خانه به دوشان را عدم صدق عنوان مسافر بر آنان بیان کرده‌اند؛ زیرا سفر عبارت است از دور شدن از خانه و محل زندگی خود و خانه به دوشان، خانه و محل زندگى شان همراه خودشان است. درکلمات برخى متأخران نیز به استقلال این شرط اشاره شده است. بنابر این، شرط هفتم در شمار شرایطى که براى قصر نماز در سفر ذکر مى‌شود نخواهد بود؛ ۳.۷. ۲ - سفر به قصد غیر سکنی چنانچه فرد خانه به دوش به مقصدى دیگر-غیر از مکان سرسبز و آب و علف دار-مانند حج یا زیارت سفر کند، در صورتى که خانه‌اش با او نباشد، نمازش قصر و اگر خانه‌اش با او باشد نمازش تمام است. برخى در این صورت، احتیاط را در جمع بین اتمام و قصر دانسته‌اند. ظاهر کلام برخى وجوب قصر نماز مطلقا است؛ خانه‌اش با او باشد یا نباشد. ۳.۷. ۳ - سفر برای پیدا کردن جای مناسب اگر خانه به دوش براى پیدا کردن جاى فرود مناسب سفر کند در اینکه مطلقا نمازش قصر مى‌شود یا مطلقا تمام است‌ و یا در صورتى که خانه‌اش با او باشد تمام و در غیر این صورت قصر مى‌باشد، اختلاف است. برخى درفرض همراه نبودن خانه احتیاط را در جمع میان قصر و اتمام دانسته‌اند. ۳. ۸ - شغل و کار نبودن سفر بنابر این، کسى که سفر شغل و کار او است، مانند، راننده ، چوبدار ، نامه رسان و بازرگانی که براى عرضه و فروش کالاهاى خود دوره گردى مى‌کند و از شهرى به شهرى دیگر مى‌رود، نمازش تمام و روزه‌اش صحیح است. این شرط به لحاظ حدود و نیز مفهوم و مراد از آن از مباحث بسیار مشکل و پیچیده فقهى و محل اختلافات شدید است. ۳.۸. ۱ - اختلاف در تعبیر از این شرط اولین اختلاف در تعبیر از این شرط است. ق) افزون نبودن سفر از حضر (بودن در وطن ) را عنوان شرط قرار داده‌اند. برخى از آنان نیز عنوان شرط را کثیر السفر نبودن ذکر کرده‌اند؛ این عنوان به حسب ظاهر به همان عنوان نخست برمى‌گردد و دو عنوان متفاوت به شمار نمى‌رود. برخى قدما به جاى ذکر عنوان کلى، عناوین اشخاص ذکر شده در روایات ، همچون مُکاری (کسى که مرکب خود را کرایه مى‌دهد و خود نیز همراه مسافر مى‌رود، نظیر راننده وسیله نقلیه در عصر ما)، برید (نامه رسان)، راعی ( چوپان ) و ملّاح ( دریا نورد ) را آورده‌اند. برخى دیگر عناوین یاد شده را توأم با عنوان کثیر السفر ذکر کرده‌اند. منشأ اختلاف فقها در تعبیر از این شرط، اختلاف در ملاک اتمام و قصر است که آیا ملاک ، کثرت سفر و اغلب بودن آن نسبت به حضر است یا اینکه ملاک اتخاذ سفر به عنوان شغل و کار است و کثرت و اغلب بودن دخالتى در آن ندارد؛ هرچند در مواردى کثرت و غلبه سفر را نیز همراه داشته باشد؟ ریشه اختلاف در ملاک نیز این است که مقصود از ذکر عناوین اشخاصى که در روایات آمده و حکم به اتمام نماز آنان شده و نیز علتى که در برخى روایات براى اتمام نماز ایشان وارد شده (سفر عمل آنان است) چیست؟ آیا مقصود بیان کثرت و غلبه سفر است و علّت یاد شده اشاره به بناى عملى و استمرار آنان بر سفر مى‌باشد یا مقصود اتخاذ سفر به عنوان کار و شغل است؟ بنابر بر احتمال نخست، ملاک کثرت و غلبه سفر خواهد بود؛ خواه سفر به جهت شغل و کار باشد یا غیر آن، همچون سیاحت یا زیارت ؛ لیکن بنابر احتمال دوم، ملاک اتخاذ سفر به عنوان کار و حرفه مى‌باشد نه کثرت و غلبه آن بر حضر. بنابر این، سفر غیر کارى، همچون زیارت یا تفریح هرچند بسیار و بر حضر (بودن در وطن) غلبه داشته باشد موجب اتمام نماز نمى‌شود؛ لیکن در اینکه مراد از اتخاذ سفر به عنوان شغل، مقوّم و رکن بودن سفر براى شغل است؛ بدین معنا که سفر بخشى از شغل باشد، مانند راننده یا بازرگانى که از شهرى به شهرى دیگر دوره گردى مى‌کند، یا اینکه مراد از آن توقف شغل بر سفر است؛ اعم از آنکه سفر جزء آن باشد، مانند مثال یاد شده یا مقدمه آن، مانند کسى که محل کارش در شهرى دیگر-غیر از وطنش-مى‌باشد و در نتیجه براى رفتن به محل کار ناگزیر از سفر است، اختلاف مى‌باشد. بنابر احتمال نخست، کسى که سفر مقدمه شغل او است، نه مقوّم و جزء آن، نمازش قصر است، چنان که گروهى قائل به آن‌اند؛ لیکن بنابر احتمال دوم، نمازش تمام است، چنان که گروهى به آن فتوا داده‌اند. به دوبار سفر کردن یا سه بار و یا معیار صدق عرفی آن مى‌باشد؟ مسئله اختلافى است. در این صورت در سفر سوم نماز تمام خواهد بود. برخى نیز صدق عرفى را ملاک دانسته و گفته‌اند: تکرار سفر به اندازه‌اى که از نظر عرف کثیر السفر اطلاق شود، لازم است. برخى بین کسى که سفر شغل و حرفه او است و کسى که چنین نیست تفصیل داده و گفته‌اند: در صورت نخست، در سفر اول نماز تمام است و نیازى به تکرار سفر نیست؛ زیرا شغل و حرفه قرار دادن سفر جایگزین تکرار سفر مى‌شود؛ ۳.۸. ۳ - اختلاف در ملاک شغل بودن سفر بنابر اینکه ملاک شغل بودن سفر باشد، تحقق بخش شغل بودن سفر چیست؟ شکى نیست که صدق عنوان شغل و کار بر جیزى منوط به انتخاب آن به عنوان شغل و اشتغال به آن با تصمیم بر استمرار آن است. چنان که با انتخاب شغل بدون اشتغال به آن نیز عنوان شغل تحقق نمى‌یابد؛ لیکن با انتخاب چیزى به عنوان شغل و شروع به آن، عنوان شغل بودن تحقق مى‌یابد و متوقف بر تکرار آن نیست؛ از این رو، گروهى قائل به وجوب اتمام نماز در سفر اول شده‌اند؛ لیکن برخى تعدد سفر-دو یا سه بار-را لازم دانسته‌اند؛ هرچند با سفر نخست عنوان یاد شده تحقق یابد. گروهى ملاک را صدق عرفى عنوان فوق دانسته و گفته‌اند: صدق عرفى کار و شغل بودن سفر نسبت به بعضى مشاغل با یک بار سفر تحقق مى‌یابد، لیکن نسبت به بعضى مشاغل دیگر متوقف بر تکرار سفر است. ۳.۸. ۴ - اقامت ده روزه در وطن یا غیر آن پس از ثبوت حکم (اتمام نماز) بر کثیر السفر یا کسى که شغل او سفر است-بنابر اختلاف دیدگاهها-چنانچه وى ده روز در وطن یا در غیر وطن به قصد اقامت ده روز، اقامت گزیند، بنابر قول مشهور، حکم اتمام نماز برداشته و در سفر بعدى نماز قصر بر او واجب مى‌شود؛ لیکن در اینکه ده روز اقامت در غیر وطن بدون قصد اقامت نیز موجب برداشته شدن حکم اتمام نماز و وجوب قصر در سفر بعدى مى‌شود یا نه، اختلاف است. همچنین در اینکه سى روز ماندن در غیر وطن با تردید در ماندن و رفتن و در نتیجه عدم قصد اقامت ده روز موجب برداشته شدن حکم اتمام نماز مى‌شود یا نه و یا در صورتى که پس از سى روز، ده روز اقامت کند که در مجموع چهل روز شود، حکم اتمام برداشته مى‌شود، اختلاف است. بنابر قول مشهور در برطرف شدن حکم اتمام نماز به سبب اقامت ده روز، تفاوتى میان چاروادار ، دریانورد و مانند آنان که سفر جزء شغلشان به شمار مى‌رود و غیر آنان نیست و در همه افراد و انواع سفرها، اقامت ده روز حکم اتمام نماز را برمى دارد؛ لیکن برخى حکم یاد شده را به چاروا دار اختصاص داده‌اند و در نتیجه اقامه ده روز موجب برداشته شدن حکم اتمام نماز نسبت ب. غ. چاروادار نمى‌شود. برخى حکم یاد شده را حتى در چاروادار ثابت ندانسته‌اند. ۳.۸. ۵ - اقامت، موجب خروج از عنوان یا خروج از حکم در اینکه ده روز اقامت موجب خروج فرد از موضوع کثیر السفر یا کسى که شغلش سفر است مى‌شود یا موجب خروج وى از حکم آن، مسئله اختلافى است. بنابر قول نخست مسافر پس از ده روز اقامت مصداق کثیر السفر یا کسى که شغلش سفر است نخواهد بود و در نتیجه باید نمازش را تا صدق یکى از آن دو عنوان بر او قصر بخواند. بنابر این، ثبوت مجدد حکم (اتمام نماز) منوط به دو یا سه بار سفر کردن و یا تا حصول صدق عرفی عنوان بر او-بنابر اختلاف دیدگاهها-است؛ لیکن بنابر قول دوم، مسافر پس از ده روز اقامت از مصداق کثیر السفر یا کسى که شغلش سفر است خارج نشده و در نتیجه تنها در نخستین سفر نمازش قصر است و در سفرهاى بعدى‌ باید تمام بخواند تا وقتى که در جایى اقامت ده روز نگزیند. بنابر قول مشهور، اقامت پنج، بلکه کمتر از ده روز حکم اقامت ده روز را ندارد، لیکن از بعضى همسانى حکم اقامت پنج روز با ده روز نقل شده است. برخى دیگر از قدما بین شب و روز و نیز نماز و روزه تفصیل داده و گفته‌اند: با اقامت پنج روز نمازهای روزانه ( ظهر و عصر ) قصر و نماز شبانه ( عشا ) تمام گزارده و روزه ماه رمضان نیز گرفته مى‌شود. ۳.۸. ۶ - سفر برای غیر شغل کسى که شغلش سفر است چنانچه بخواهد به سفرى غیر مرتبط با شغل خود-مانند سفر حج یا زیارت -برود آیا باید نمازش را تمام بخواند یا قصر؟ مسئله اختلافى است. گروهى قائل به قصرند. در مقابل، برخى نماز را تمام دانسته‌اند. البته بنابر اینکه ملاک در اتمام نماز کثرت سفر باشد نه شغل بودن آن و یا مراد از شغل بودن سفر بناى عملى بر استمرار آن در طول سال خواه براى کسب و کار و یا غیر آن همچون زیارت و سیاحت باشد، حکم اتمام نماز در همه انواع سفرها با حفظ ملاک ثابت خواهد بود؛ از این رو، در کلمات قدما تا شهید اوّل (م ۷۸۶ ه. ق) چنین تفصیلى دیده نشده است؛ زیرا آنان-بر حسب ظاهر کلماتشان-ملاک را کثرت سفر مى‌دانستند. ۳. ۹ - رسیدن به حدّ ترخص نقطه آغاز قصر نماز و افطار روزه براى مسافر ، رسیدن به حد ترخص است؛ بدین معنا که به قدرى از شهر دور شود که دیوارِ خانه‌های شهر را نبیند و صدای اذان آن را نشنود. ۳.۹. ۱ - محل اختصاص این شرط در اینکه شرط حد ترخص به وطن اختصاص دارد یا شامل محل اقامت ده روز یا سى روز با تردید در غیر وطن نیز مى‌شود، اختلاف است. بنابر قول اول، به محض خروج مسافر از محل اقامت، نمازش قصر مى‌شود و شرط آن رسیدن به حد ترخص نیست. منبع: جواهر الکلام، ج۱۴، ص۱۹۳-۱۹۷ · توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص۶۸۳ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۰۶ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۱۶ · العروة الوثقی‌، ج۳، ص۴۱۴-۴۱۵ · العروة الوثقی‌، ج۳، ص۴۲۲ · کفایة الأحکام، ج۱، ص۱۵۷ · مفتاح الکرامة، ج۶، ص۱۷۷۹-۱۷۸۰ · قواعد الأحکام، ج۱، ص۳۲۳-۳۲۴ · مسالک الأفهام، ج۱، ص۳۴۰ · مدارک الأحکام، ج۴، ص۴۳۹ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۳۹-۲۴۰ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۴۰ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۵۷ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۶۰ · العروة الوثقی‌، ج۳، ص۴۴۲ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۶۲-۲۶۷ · الرسائل العشر (الجمل و العقود)، ص۲۱۵ · مصابیح الظلام، ج۲، ص۱۴۷-۱۴۸ · تذکرة الفقهاء، ج۴، ص۳۹۴ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۷۰ · بحوث فى الفقه (صلاة المسافر)، ص۸۸ · بحوث فى الفقه (صلاة المسافر)، ص۸۸-۸۹ · العروة الوثقی‌، ج۳، ص۴۵۲-۴۵۳ · المقنعة، ص۳۴۹ · الدروس الشرعیة، ج۱، ص۲۱۱ · روض الجنان، ج۲، ص۱۰۳۶ · المقنع، ص۱۹۶-۱۹۷ · المبسوط، ج۱، ص۱۴۱ · مجمع الفائدة، ج۳، ص۳۹۰ · توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص۷۰۱ · مستند الشیعة، ج۸، ص۲۷۴-۲۷۸ · جامع المقاصد، ج۲، ص۵۱۲-۵۱۳ · مختلف الشیعة، ج۳، ص۱۰۹ · جامع عباسى، ص۸۹ · کتاب السرائر، ج۱، ص۳۳۹-۳۴۰ · مستند الشیعة، ج۸، ص۲۷۸ · ریاض المسائل، ج۴، ص۴۲۷ · مدارک الاحکام، ج۴، ص۴۵۰-۴۵۱ · الدروس الشرعیة، ج۱، ص۲۱۲ · مستمسک العروة، ج۸، ص۸۲-۸۳ · منتهى المطلب، ج۶، ص۳۵۵ · منهاج الصالحین (سیستانی)، ج۱، ص۲۹۶ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۸۱ · مستند العروة (الصلاة)، ج۸، ص۱۸۲-۱۸۳ · ذکری الشیعة، ج۴، ص۳۱۷ · مستند الشیعة، ج۸، ص۲۸۹-۲۹۰ · جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۸۴-۲۸۵ · العروة الوثقی‌، ج۳، ص۴۶۴

موارد مرتبط

برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین