سن ازدواج دختران: بلوغ دختران

به هنگام تولد ، کلیه اعضای جنسی و مراکز فعالیت این اعضا وجود دارند. هیپوتالاموس، هیپوفیز، تخمدان، رحم ، لوله‌ها و فرج همه سالم و بالقوه آمادگی هیجان، انگیزش و تلاش دارند، ولی تا سالها در خواب و آرامش هستند، تا این‌که مرکزهایی در مغز ، تکامل یافته و فرمانهای لازم را به هیپوتالاموس صادر کند. با صدور این فرمان، هیپوتالاموس سبب جنب و جوش غده هیپوفیز، و ترشح هورمونهای گونادوتروپ FSH و LH می‌گردد و این هورمون، به نوبه خود سبب جنب وجوش تخمدان، رشد و تکامل تخم و بستر رحم و قاعدگی ماهانه می‌گردد. اندازه تخمدانها تا پنج سالگی ثابت است، تا این‌که رشد تخمدانها برابر افزایش سن آغاز می‌شود. بین سالهای ۶تا ۸ سالگی، حجم کلی رحم افزایش چشمگیری پیدا می‌کند. با ترشح هورمونهای استروئیدی جنسی، رشد پستانها، دستگاه ژنیتال، موهای جنسی و ساختمان جسمانی، انگیخته می‌شود. سن بروز دگرگونیهای بدنی دوره بلوغ، بسیار است، نخستین دگرگونی بدنی در دختران، شروع رشد پستانها (تلارک) و یا آغاز رشد موهای زهار (پوبارک) است. سن شروع تلارک و پوبارک دگرگون شونده است. ۱ ۲/۳ سال به درازا می‌کشد تا از شروع رشد پستانها، (منارک) (نخستین حیض یا عادت ماهیانه) ظاهر شود. منارک در پی یک سیکل بدون تخمک گذاری رخ می‌دهد. اما چنانچه نخستین سیکل تخمک گذاری انجام شود، امکان حامله شدن فرد بدون بروز نخستین قاعدگی وجود خواهد داشت. به طور معمول، مراحل بلوغ در دخترها حدود ۴/۵ سال به طول می‌انجامد و مدتها پس از نخستین قاعدگی تخمک گذاری آغاز می‌گردد. از این روی، خونریزی آغازین دختران، به طور معمول به سامان نیست و بیش از ۸۰% قاعدگیهای سال اول بدون تخمک گذاری هستند، ولی ظرف ۱۸ ماه پس از منارک (نخستین قاعدگی) بیش‌تر سیکلهای قاعدگی با تخمک گذاری همراه می‌شوند. هر چند ممکن است تخمک گذاری در ۲۵% تا ۵۰% نوجوانان تا چهار سال پس از نخستین قاعدگی اتفاق بیفتد. عوامل بسیاری بر شتاب یا پس افتادن بلوغ تأثیر می‌گذارند. این عوامل عبارتند از: نوع تغذیه، وراثت ، دوری یا نزدیکی به خط استوا. در ضمن هیجانها و جنب وجوشهای شدید بدنی، کاهش محتوای چربی بدن، بیماریهای مزمن و سوء تغذیه و نیز ساکن بودن در مناطق بالا، بلوغ را واپس می‌اندازد. عوامل اجتماعی و فرهنگی نیز در شتاب بلوغ کارگر خواهد بود. درجهان، بلوغ در بین دختران معمولاً بین سالهای ۹ تا ۱۶ سالگی اتفاق می‌افتد و اگر قاعدگی پیش از نُه سال پدید آید یا پس از شانزده سال هنوز واقع نشده باشد، غیرطبیعی خواهد بود. ۲۷. ۱ - میانگین سن آشکار شدن بلوغ در قرن گذشته در آمریکا و تمام کشورهای صنعتی، میانگین سن آشکار شدن بلوغ و سن نخستین قاعدگی (منارک) پیوسته در حال کاهش بوده است. علت این امر را در بهبود وضعیت تغذیه و بالا رفتن سطح بهداشت عمومی و نیز دگرگونی شیوه زندگی مردم دانسته‌اند. به عنوان نمونه بین سالهای ۱۸۵۰ تا ۱۹۶۰ در اروپای غربی، در برابر هر ده سال، ۴ ماه سن بلوغ دختران کاهش یافته است. بلوغ، به طور معمول از شتاب رشد بدن شروع می‌شود و حدود یک سال پیش از قاعدگی به حداکثر می‌رسد. پیدایش نخستین قاعدگی آخرین مرحله بلوغ است که سرعت رشد قد، پس از آن کندتر شده و تا ۱۸ سالگی بیش از ۶ سانتی متر نخواهد بود. از این روی شایستگی رشد دختران در مراحل بعد از منارش (عادت ماهیانه) محدود می‌شود. رشد ناگهانی بدن به واقع بازتابی است از فرآیند فراگیرتری که دربرگیرنده افزایش توده عضلانی و رشد کم وبیش تمام اندامهای داخلی می‌شود. این سیرها هم به هورمون رشد و هم به استروئیدهای جنسی وابسته‌اند. نخستین دگرگونی در رحم، افزایش طول جسم آن است، سپس عرض و ضخامت جسم و گردن رحم هر دو افزایش می‌یابد. این سیر، بین ۷ تا ۹ سالگی آغاز می‌شود. به طور معمول، در ۱۲ سالگی سطح مقطع رحم به cm ۲ھ۴ می‌رسد. با سونوگرافی می‌توان دید که بدون فاصله، پیش از بروز منارک (قاعدگی) به سرعت بر ضخامت آندومتر افزوده می‌شود. واژن (فرج) نیز مانند رحم، بافتی است که نسبت به استروژن واکنش نشان می‌دهد. طی دوره بلوغ، استروژن که به تازگی بر غلظت آن افزوده شده، رشد کلی واژن و رشد بافت پوششی آن را بر می‌انگیزد. لبهای کوچک و بزرگ هر دو با افزایش اندازه و ضخامت به استروژن پاسخ می‌دهند. در همین زمان ضخامت پرده بکارت و سوراخ آن نیز تا قطر حدود یک سانتی متر زیاد می‌شود. ۲۷. ۲ - سن شروع قاعدگی جدول سن شروع قاعدگی در ملیتهای گوناگون و سن شروع قاعدگی دختران دبیرستانهای تهران در این بخش ذکر می‌گردد: دبیرستانهای تهران سن قاعدگی ۹/۹۹۹ ـ ۹ ۱۰/۹۹ ـ ۱۰ ۱۱/۹۹ ـ ۱۱ ۱۲/۹۹ ـ ۱۲ ۱۳/۹۹ ـ ۱۳ ۱۴/۹۹ ـ ۱۴ ۱۵/۹۹ ـ ۱۵ ۱۶/۹۹ ـ ۱۶ قاعده نشد با شروع دوره بلوغ، ترشخ غدد و هورمونها، افزون بر اثرظاهری در اندامها و بدن، اثرهایی بر روی احساس و انگیزه نوجوان می‌گذارد؛ از این روی روان پزشکان بر این باورند انگیزه جنسی را آندروژن خاص مانند تستسترون شعله‌ور می‌سازد که در دوره نوجوانی سطح آن بالاتر از تمام دوران زندگی است. در میانه‌های دوره نوجوانی، جریانهایی مربوط به سکس، تصویر زن ، حاملگی، نقشهای کلیشه‌ای مرد و زن، ذهن پسران و دختران نوجوان را به خود مشغول می‌سازد. اواخر دوره نوجوانی نیز، دوره احساسها و هیجانهای قوی با جنس مخالف است. افزون بر پیدایش احساسها و هیجانهای جنسی و گرایش شدید نسبت به جنس مخالف، در دوران نوجوانی، دگرگونیهای روانی دیگری نیز در نوجوان ایجاد می‌گرد. منبع: مجله تربیت، شماره ۳، سال۸ · مجلّه قضایی و حقوقی دادگستری جمهوری اسلامی ایران، شماره۷۵، سال۴