سوره حجرات‌: محتوای سوره

عده‌ای نیز می‌گفتند که ای کاش آیه‌ای درباره فلان مسئله نازل می‌شد. ۵. ۲ - آیه نبأ در آیه ششم این سوره به مؤمنان دستور داده شده است که در تصدیق خبری که به آن‌ها می‌رسد و آورنده آن فاسق است، دقت و درباره آن تحقیق کنند تا مبادا نادانسته به گروهی آسیب رسانند و از کرده خود پشیمان شوند. اگرچه در نقل جزئیات سبب نزول این آیه اختلافاتی هست، اما بیش‌تر مفسران آن را در شأن ولید بن عُقبه می‌دانند که پیامبر اکرم وی را برای دریافت صدقات به قبیله بنی‌ مصطلق فرستاد. این آیه، که به آیه نبأ معروف است، از مشهورترین مستنداتِ قرآنی شماری از اصولیان برای اثبات حجیت خبر واحد است، چرا که بنابر «مفهوم مخالف» آیه، برای پذیرش خبر شخص عادل نیازی به تحقیق نیست و لازمه این برداشت از آیه، حجیت خبر عادل است. برخی مفسران و فقیهان ب. ت. ب. کاربرد مادّه بغی در عبارات «فَاِنْ بَغَتْ اِحْدیهُما عَلَی الْاُخْری» و «فَقاتِلُوا الَّتی تَبغی»، از این آیه پیکار با اهل بغی را استفاده کرده‌اند. در آیه بعد، مؤمنان برادر یکدیگر دانسته شده‌اند و ازاین‌رو باید بین آن‌ها صلح و آشتی برقرار باشد. ۵. ۴ - آیه یازده و دوازده در آیات یازدهم و دوازدهم این سوره، مسلمانان از شش رذیله اخلاقی ، که مرتبط با آداب اجتماعی و روابط انسانی است، نهی شده‌اند که عبارت‌اند از: مسخره کردن یکدیگر، طعن و عیب‌جویی ، خواندن دیگران با القاب زشت و ناپسند، بدگمانی به همدیگر، تجسّس و خبرگیری از احوال نهانی مردم، و غیبت کردن . همچنین غیبت فرد مؤمن به منزله خوردن گوشت برادرِ مرده دانسته شده است، زیرا همان‌طور که مُرده اطلاعی از خوردن گوشتش ندارد، آن فرد مؤمن نیز نمی‌داند که دیگری غیبت او را می‌کند. در فقه نیز به استناد این آیات بر حرمت تجسّس و غیبت و امثال آن استدلال شده است. ۵. ۵ - آیه سیزده آیه سیزدهم، بر خلاف آیات قبلی، با خطاب «یا أیها النّاسُ» آغاز می‌شود که علاوه بر مؤمنان، سایر مردم را نیز دربرمی‌گیرد. ۵. ۶ - آیات پایانی آیات پایانی این سوره به بیان تفاوت اسلام و ایمان می‌پردازد. نزول این آیات به آنان فهماند که اسلامشان ظاهری و زبانی است، چرا که ایمان وارد قلب‌های آنان نشده است. به مسئله تفاوت اسلام و ایمان و رابطه بین آن‌ها در احادیث نیز اشاره شده است. منبع: ج ۱۸، ص ۳۰۵ · ج۲۶، ص۲۱۲ـ۲۱۳، بیروت ۱۴۱۸/۱۹۹۸ · ج۱، ص۲۷۳ـ۲۷۷، بیروت ۱۹۸۵ · طبری، جامع · ج۱، ص۲۹۶، قم ۱۴۰۹ · ج۱، ص۷۹۹ـ ۸۱۳، تدوین صاحبعلی محبّی، قم ۱۳۷۶ش · اسماعیل‌ بن مصطفی حقی، تفسیر روح‌البیان، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵ · طباطبائی، المیزان فی تفسیر القرآن، ذیل آیه · طباطبائی، المیزان فی تفسیر القرآن، ذیل آیات · ذیل آیات، بیروت: دارالفکر، (بی‌تا) · ج۱، ص۳۱۵ـ۳۶۴ درباره حرمت غیبت، قم ۱۳۷۸ش · ج۱، ص۲۸۰ـ۲۸۱، بیروت ۱۹۸۵ · تفسیرالقرآن العظیم، چاپ علی شیری، بیروت (بی‌تا) · ج۱، ص۴۸، ترجمه احمد آرام، تهران ۱۳۶۱ش · ج۱، ص۲۸۱، بیروت ۱۹۸۵ · ج۲، ص۲۵ـ۲۸