سوم - انگیزه ی اقامه دعوا

یکی از نکات بسیار مهم که شاید از حیث ریشه یابی و یافتن علت طرح دعوا اهمیت دارد، انگیزه ی اقامه دعوا است. این سوال مهم است که بدانیم چرا خواهان علیه یک یا چند شخص دست به طرح دعوا می زند و آنها را به دادگاه می کشاند؟ اهمیت این جستجو بیشتر جایی آشکار و بارز میشود که کشف برخی علل و شناسایی موجب این اقدام خواهان از ضمانت اجرایی برخوردار است. برای نمونه دعاوی ایذایی یا دعاویی که به منظور تبانی با دیگران برای بردن مال غیر اقامه میشود و حتی دعاویی که به نیت تأخیر در رسیدگی به دعوای اصلی طرح می گردد مواد ۱۳۳ و ۱۳۹ ق.آ.د. م)، همه و همه پس از کشف دادگاه از این انگیزه و هدف نادرست خواهان با بن بست روبرو و حسب دعوای خواهان ضمن دوگانه خواندن آن بر این اعتقاد است که مردم برای تفریح و سرگرمی، اقامه دعوا نمی کنند. زیرا طرح دعوا هزینه بر است و بدتر آن که اقامه دعاوی را اقامه کند؟ به طور روشن خ. ه. همواره به دنبال چیزی هستند که در اختیار 1. Henry Campbell Black. M. A, Blacks Law Dictionary, America, west publishing co, 1983, خوانده است و آن حق را طلب میکنند تا خوانده، حق مزبور را به خ. ه. بدهد. این پرسش را از سویی دیگر نیز میتوان طرح کرد؛ چرا خوانده دعوا می پذیرد یا می پسندد که اهانت اقامه دعوا از ناحیه خواهان را به آنچه که ممکن است زیان محتمل ناشی از صدور حکم مخالف (حکم علیه خوانده باشد، بیفزاید؟ به تعبیری دیگر چرا خوانده دعوا به جای این که حق خواهان را بدهد، می پذیرد که اهانت ناشی از اقامه دعوای خواهان را تحمل کرده و افزون بر آن متقبل حکمی گردد که احتمالاً علیه او صادر خواهد شد؟ ایشان برای تکمیل نمودن این پرسشنامه می افزاید که آیا هزینه گزاف دادرسی و نارضایتی و ناخشنودی نفس دعوا از منظر اجتماعی مطلوب و خوش آیند است؟ بهتر و آسانتر آن است که دعوا را آغاز کنیم یا در برابر آن به دفاع برخیزیم؟ ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. ایشان برای تکمیل نمودن این پرسشنامه می افزاید که آیا هزینه گزاف دادرسی و نارضایتی و ناخشنودی نفس دعوا از منظر اجتماعی مطلوب و خوش آیند است؟ بهتر و آسانتر آن است که دعوا را آغاز کنیم یا در برابر آن به دفاع برخیزیم؟ دعوا وجود دارد که گاه بسیار بلند و گاه بسیار کوتاهند. از مجموع مطالب بالا بر می آید که انگیزه خواهان از اقامه دعوا الزاماً باید احقاق حق مورد ادعایش باشد. هیچ خواهانی نباید به قرعه شانس به طرح دعوا روی بیاورد یا آن را به عنوان ابزاری برای انتقام جویی به کار بندد. همچنان که نباید از حق دادخواهی و اقامه