دکترین
سکنی: نسبت بین سکنی و رقبی و عمری
بنابر این، سکنى اعم از رقبى و عمرى است. البته این در صورتى است که در متن عقد لفظ سکنى به کار رفته باشد، مانند آنکه مالک بگوید: سکونت این خانه، تا من زنده‌ام از آن تو باشد؛ اما اگر لفظ به کار رفته در عقد، رقبى یا عمرى باشد، عقد، سکنى نامیده نمى‌شود، بلکه بر آن تنها عمرى یا رقبى اطلاق مى‌گردد. در نتیجه، نسبت بین سکنى و آن دو، عموم و خصوص من وجه خواهد بود؛ زیرا با اشتمال عقد بر لفظ سکنى و تقید آن به زمانى خاص، هر دو عنوان سکنى و رقبى بر آن اطلاق مى‌شود و با اشتمال عقد بر لفظ رقبى، تنها رقبى به آن اطلاق مى‌گردد.
از سوى دیگر، با اشتمال عقد بر لفظ سکنى و تقید سکنى به عمر مالک یا سکونت کننده، هر دو عنوان سکنى و عمرى بر آن اطلاق مى‌شود و در این صورت چنانچه در متن عقد لفظ عمرى به کار رفته باشد، تنها عمرى به آن اطلاق مى‌گردد. البته عمرى و رقبى از جهت متعلّق اعم از سکنى هستند؛ زیرا متعلق سکنى تنها مسکن است؛ در حالى که متعلق رقبى و عمرى اعم از مسکن و دیگر اعیانی است که انتفاع از آنها با حفظ بقاى آنها امکان پذیر است، مانند زمین ، وسیله نقلیه ، اثاث و ابزار .
از این رو، برخى گفته‌اند: تعریف جامعى که هر سه عقد را دربر گیرد عبارت است از: تملیک رایگان منفعت عینى مشخص به دیگرى، در مدتى معین. آنچه در نسبت میان سه عقد یاد شده ذکر شد به اکثر فقها نسبت داده شده است؛ لیکن برخى گفته‌اند: نسبت میان عقود سکنى، رقبى و عمرى تباین است. بنابر این، در صورت اشتمال عقد بر لفظ سکنى، تنها سکنى صادق است؛ هرچند مقید به زمانى خاص یا عمر مالک یا ساکن شونده آن باشد و در صورت اشتمال بر لفظ رقبى یا عمرى، تنها رقبى یا عمرى صادق خواهد بود.
منبع: التنقیح الرائع، ج۲، ص۳۳۲ · تحریر الأحکام، ج۳، ص۳۲۲
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.