سیره: اقسام سیره

سیره به لحاظ بناى عملى بودن آن براى همه و یا جمعى از مردم، دو نوع است: ۲. ۱ - سیره عقلا ۱. سیره عقلا که از آن به بناى عقلا نیز تعبیر مى‌ شود و منظور از آن، روش عملى عقلاى هر ملیّت و مذهبى است. سیره عقلا به تنهایى حجّت و دلیل حکم شرعی نیست، مگر در صورت تأیید و موافقت شارع مقدس با مفاد آن. احراز تأیید و موافقت شارع بستگى به نوع بناى عقلا دارد. گاه بناى عقلا به گونه‌ اى است که انتظار همسویى شارع با آنان مى ‌رود؛ زیرا از ناحیه شرع مانعى بر سر راه سیره وجود ندارد. در این صورت اگر ثابت شود شارع از عمل به سیره عقلا منع کرده، بدیهى است که سیره حجیت نخواهد داشت. در مقابل، عدم ثبوت چنین منعى از ناحیه شارع، بیانگر این است که شارع نیز به عنوان یکى از عقلا، بلکه رئیس و رهبر آنان، موافق با مفاد سیره است، مانند بناى عقلا بر عمل به خبر ثقه و ظواهر کلمات. اما اگر بناى عقلا به گونه‌اى است که به دلیل وجود مانع، انتظار نمى ‌رود شارع با روش آنان موافق باشد. در این صورت، اگر قلمرو بناى عقلا امور شرعى را نیز دربرگیرد، مانند استصحاب عدم ثبوت منع از ناحیه شارع در کشف از امضا و تأیید وى نسبت به مفاد سیره کفایت مى‌ کند؛ لیکن اگر جریان بناى عقلا در حوزه شرع قطعى نباشد، صرف عدم ورود منع از ناحیه شارع، دلیل موافقت وى با بناى عقلا نخواهد بود؛بلکه نیازمند دلیلى خاص و قطعى بر موافقت شارع با بناى عقلا است. ۲. ۲ - سیره متشرعان ۲. این نوع سیره در حقیقت نوعى اجماع ، بلکه معتبرترین نوع آن است؛ چه اینکه اجماع عملىِ همه مسلمانان، اعم از علما و غیر آنان است؛ درحالى که اجماع قولى تنها اجماع علما مى‌ باشد. در کلمات فقها از این نوع سیره به اجماع فعلى نیز تعبیر شده است.