شأن: نکته

۳. ۱ - تقدم کفن مطابق شان میت بر دیون و ارث کفن جز در مواردی که استثنا شده از اصل ترکه است و بر بدهی‌ها و وصیت و ارث مقدم است. و ظاهر آن است که کفن متعارفی که مطابق شان‌ میّت است و همچنین سایر مخارج تجهیز او در حد متعارف از اصل ترکه است. ۳. ۲ - ارتباط شان با دریافت زکات شخص نیازمند «اگر قادر بر کسب درآمد ولو با جمع‌آوری هیزم و گیاه باشد لیکن با شان‌ او منافات داشته یا به‌خاطر پیری یا مرض و مانند آن مشقّت شدید داشته باشد برای او جایز است زکات بگیرد.» همچنین بر پرداخت‌کننده زکات «واجب نیست به فقیر اعلام کند که آنچه را به او داده زکات است، بلکه اگر از کسانی است که شان‌ خود را برتر از آن می‌بیند که زکات بگیرد و از گرفتن آن شرم دارد مستحب است در ظاهر به‌عنوان صله (هدیه) بدهد و در واقع زکات حساب کند.» و «به ابن‌السبیل به‌اندازه‌ای از زکات داده می‌شود که او را یا به شهرش به طور آبرومند که لایق شان‌ او است برساند و یا به جایی که بتواند ولو با قرض گرفتن تحصیل نفقه نماید.» ۳. ۳ - ارتباط شان با وجوب حج داشتن راد و راحله از شرایط وجوب حج است، و «مقصود از توشه و مرکب آن چیزی است که به‌حسب حال او از نظر توانمندی و ناتوانی (جسمی) و بالا و پایین بودن شان‌ (اجتماعی او) در سفر حج به آن نیازمند است و کمتر از آن کفایت نمی‌کند و (تشخیص در) همه این موارد واگذار به عُرف است.» همچنین «در وجوب حج، داشتن مخارج رفت‌وبرگشت علاوه بر آنچه در ضروریات زندگی به آن نیازمند است، معتبر است، پس خانه مسکونی‌اش که مطابق شان‌ او است و لباس‌های تجمّل (که نوعاً در میهمانی‌ها و غیره پوشیده می‌شود) و اثاث خانه‌اش و وسایل کارش و اسب‌سواری یا اتومبیل‌سواری‌اش و بقیه چیزهایی که به حسب شان‌ و شخصیت (اجتماعی) خود به آن‌ها نیازمند است فروخته نمی‌شود. ۳. ۴ - ارتباط شان با کودکی و سفاهت و اداره امور آنان ولی (بچه) باید به طور معتدل - نه با اسراف و نه با سخت‌گیری - برای بچه مصرف نماید و باید عادت و نظایر او را ملاحظه نماید، پس باید خوراک و پوشاک مناسب شان‌ او را به او بدهد. سفیه ، کسی است که حالتی که او را بر حفظ مالش و توجه به شان‌ آن برانگیزد نداشته باشد؛ مالش را در غیر موردش و در غیر جایش مصرف و تلف می‌نماید و معاملاتش بر اساس کیاست و مواظبت نمودن در احتراز از غبن نمی‌باشد و نسبت به فریب خوردن در معاملات بی‌توجه است. و اگر خادم گرفتن، واجب باشد، چنانچه از صاحبان حشمت و جلال باشد به‌طوری‌که برای امثال او داشتن خادم مخصوص متعارف است، باید برای او خادمی اختصاص داد. و اگر جلال و شان‌ او طوری باشد که باید چند خدمتگزار داشته باشد، بعید نیست که واجب باشد. و بهتر آن است که تمام این موارد ذکر شده به عرف و عادت موکول شود. و همچنین است در وسائل و ادواتی که احتیاج به آن‌ها دارد، پس در آن‌ها آنچه که برای امثال او به‌حسب نیازهای شهری که در آن سکونت دارد، متعارف است، باید ملاحظه شود. همچنین (در انفاق بر اقارب، پس) اگر برایش کسب کردن به‌واسطه آنچه که تحمّل آن بر او مشقت دارد، ممکن باشد مانند برداشتن چیزهای سنگین، یا آنچه که مناسب شان‌ او نیست و کسب کردن را به این جهت ترک نماید، پس انفاق بر او واجب است. و اگر بر کسبی که مناسب شانش است توانایی داشته باشد و برای راحتی آن را ترک کرده باشد ظاهر آن است که انفاق بر او واجب نیست. و در نفقه نزدیکان‌اندازه‌ای نیست، بلکه واجب آن است که به‌اندازه کفایت باشد؛ از طعام و خورش و پوشش و مسکن با ملاحظه حال و شان‌ و زمان و مکان، طبق آنچه که در نفقه زوجه گذشت. ۳. ۷ - ارتباط شان با الزام معسر بر کسب آنچه ما گفتیم از ملزم نمودن کسی که عسر دارد، بر کسب - درصورتی‌که بر آن توانا باشد - در جایی است که کسب، به‌خودی‌خود بر او حرج نباشد یا منافی شان‌ او نباشد یا به صورتی نباشد که کسبی که برایش ممکن است، مناسب شانش نباشد به طوری که تحمل آن برایش حرجی باشد. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۷۸، کتاب الطهارة، القول فی تکفین المیت، مسالة۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۳۵۲، کتاب الزکاة، القول فی اصناف المستحقین للزکاة و مصارفها، مسالة۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۳۵۳، کتاب الزکاة، القول فی اصناف المستحقین للزکاة و مصارفها، مسالة۱۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۳۵۶، کتاب الزکاة، القول فی اصناف المستحقین للزکاة و مصارفها، الثامن، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۳۹۲، کتاب الحج، القول فی شرائط وجوب حجة الاسلام، مسالة۱۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۳۹۳، کتاب الحج، القول فی شرائط وجوب حجة الاسلام، مسالة۱۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۷، کتاب الحجر، القول فی الصغر، مسالة۱۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۷، کتاب الحجر، القول فی السفه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۱۹، کتاب احیاء الموات و المشترکات، القول فی احیاء الموات، مسالة۱۷، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۴۰، کتاب النکاح، فصل فی النفقات، مسالة۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۴۴، کتاب النکاح، فصل فی النفقات، القول فی نفقة الاقارب، مسالة۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۴۶، کتاب النکاح، فصل فی النفقات، القول فی نفقة الاقارب، مسالة۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۴۶، کتاب القضاء، فصل فی النفقات، القول فی الجواب بالانکار، مسالة۱۰، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش