شاید در آغاز به ذهن آید که چون مال غیر منقول قابل

شاید در آغاز به ذهن آید که چون مال غیر منقول قابل جابه جایی و تلف» نیست همواره استرداد آن ممکن است و بنابراین قابل استرداده نبودن ویژه اموال منقول است؟ زیرا مال منقول است که می تواند تلف یا مخفی یا... شده یا به گونه دیگری غیر قابل استرداد شود. اما باید پذیرفت مال غیر منقولی که عین محکوم به بوده نیز مانند هر مال غیر منقول دیگری می تواند تلف شده و غیر قابل استرداد گردد؛ برای نمونه اگر عین محکوم ب. غ. منقول پس از تحویل آن به محکوم له حکم بلا اثر شده در اجرای لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه های عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب ۱۳۵۸/۱۱/۱۷ برای اجرای طرح های عمرانی تملک شود و یا در اجرای قانونی به تملک دولت در آید چنین مال غیر منقولی قابل استرداد نمی باشد. همچنین در صورتی که محکوم به حکم بلا اثر شده، ملکی ساحلی بوده که از م. ع. آن حکم گرفته شده و به محکوم له آن حکم داده شده اما پس از بلاثر شدن این حکم و در زمانی که بازگرداندن عملیات اجرایی به حالت پیش از اجرا لازم می شود، در اثر پیشروی آب دریا به گونه ای برگشت ناپذیر به زیر آب رفته باشد قابل استرداد نخواهد بود. بنابراین در هر یک از این فروض در اجرای ماده ۳۹ ق. . ا. م. باید بهای آن از محکوم له حکم بلاثر شده گرفته شده و در اختیار محکوم له حکم بلائر کننده قرار داده شود. در حقیقت در ماده ۳۹ ق. . ا. م. تصریح شده ... در صورتی که محکوم به عین معین بوده و استرداد آن ممکن نباشد دادورز مأمور اجرا مثل یا قیمت آن را وصول می نماید. ... پس چنانچه محکوم به عین معین غیر منقول بوده باشد و به نحوی که گفته شد، استرداد آن ممکن نباشد نیز نک ش (۱۲۸۱) برای بازگرداندن عملیات اجرایی به دستور دادگاه قیمت آن با جلب نظر کارشناس تعیین شده و دادورز (مأمور اجرا) مکلف است، قیمت را همچنان که در اموال منقول بررسی شد نک ج. ۲، ش. ۱۵۴۶ به بعد از محکوم له حکم بلا اثر شده گرفته و در اختیار محکوم له حکم بلا اثر کننده قرار دهد. چهارم ایجاد اعیانی توسط محکوم له حکم بلاثر شده در ملک و ترتیب بازگرداندن عملیات اجرایی ۱۲۸۰. محکوم له حکم بلا اثر شده ممکن است پس از اجرای این حکم و تحویل گرفتن عین محکوم ب. غ. منقول، در آن ایجاد اعیانی نموده باشد؛ در این صورت پرسش این است که بازگرداندن عملیات اجرایی با وجود اعیانی ها چگونه انجام می شود. در پاسخ باید پذیرفت که اگرچه اعیانی ایجاد شده متعلق به محکوم له حکم بلا اثر شده م. ب. ماده ۳۱۴) ق.م. اما وجود اعیانی مانع بازگرداندن عملیات اجرایی به حالت پیش از اجرا نمی شود؛ پس علی القاعده مال غیر منقول به همان صورت تحویل محکوم له حکم بلائر کننده می شود و البته محکوم له حکم بلا اثر شده به دستاویز اعیانی نمی تواند در ملک ادامه تصرف داده و یا پس از تحویل ملک به محکوم له حکم بلا اثر کننده به ملک وارد شود؛ در مقابل، محکوم له حکم بلا اثر کننده نیز نمی تواند اعیانی را قلع نماید مگر برابر قواعد عام در دادگاه صالح، دعوای قلع اقامه نموده و حکم لازم الاجرا دریافت و اجرا کند تک ج ۲، ش. ۱۴۹۳ به بعد).