شبه عمد: اقسام جنایت

شِبه عمد از اقسام جنایت است.جنایت به لحاظ قصد و عدم قصد آسیب رسانى، به عمد ، شبه عمد و خطا تقسیم مىشود. ۱. ۱ - معنای جنایت عمدی جنایت عمدى عبارت است از جنایت فرد عاقل و بالغى که قصد ارتکاب فعل و نیز آسیب ایجاد شده به سبب آن را داشته باشد. ۱. ۲ - معنای جنایت شبه عمد جنایت شبه عمد که از آن به « شبه خطا »، « عمد خطا » « خطای عمد »، « عمد شبیه خطا » و « خطای شبیه عمد » نیز تعبیر مىشود، عبارت است از جنایت فرد عاقل و بالغى که قصد ارتکاب فعل منجر به آسیب را داشته، لیکن قصد آسیب زدن را نداشته است، مانند اینکه استادى شاگرد خ. ر. ب. قصد ادب کردن بزند و شاگرد به طور اتفاق بر اثر آن بمیرد. ۱. ۳ - کاربرد شبه عمد در فقه از احکام آن در بابهاى ارث ، شهادات ، قصاص و دیات سخن گفتهاند. ۱. ۴ - حکم جنایت شبه عمد جنایت شبه عمد یا موجب از بین رفتن عضو فرد آسیب دیده مىشود یا منفعت وى از قبیل بینایى و شنوایى و یا کشته شدن او. در هر سه صورت، جنایت شبه عمد موجب ثبوت قصاص بر جانى نمىگردد، بلکه دیه ثابت مىشود. در قتل شبه عمد کفاره نیز ثابت مىشود و کفاره آن به قول مشهور مرتّب (آزاد کردن برده و در صورت عدم امکان آن، دو ماه پى در پى روزه گرفتن و با عدم امکان آن، اطعام شصت فقیر) است. از موانع ارث ، قاتل بودن وارث است. در ثبوت این حکم نسبت به قتل عمد شکى نیست؛ لیکن جریان آن نسبت به قتل شبه عمد اختلافی است. چنان که بنابر قول به جریان، در اینکه قاتل از تمامى ترکه مقتول، حتى دیه، ارث مىبرد یا اینکه از دیه ارث نمىبرد، اختلاف است. اکثر فقها قول دوم را اختیار کردهاند. منبع: القواعد و الفوائد ج۱، ص۳۴۵-۳۴۷ · جواهر الکلام ج ۳۹، ص۳۶-۴۰