شخصی که سند تجاری به او منتقل شده است

در صورتی که سند تجاری به منظور واگذاری و انتقال به دیگری ظهر نویسی شود منتقل الیه، دارنده سند خواهد شد. ب. ت. ب. اینکه انتقال سند به منظور واگذاری مالکیت آن به منتقل الیه است باید ظهر نویس دارنده سند یا نماینده او باشد. ظهر نویسی به منظور وکالت در وصول موجب انتقال سند نمی شود و ظهر نویس همچنان دارنده آن شناخته می شود. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی اسکینی، ربیعا، حقوق تجارت برات سفته قبض انبار اسناد در وجه حامل و چک)، پیشین، ص شماره ۷/۲۵۵۶ مورخ ۱۳۸۴/۴/۱۴ در پاسخ به این پرسش که در مواردی که ود را برای وصول در اختیار آنها بگذارند آیا کسر و نقصان چکها موجب مسئولیت و ضمان متصدی آژانس خواهد بود؟ به شرح زیر اعلام نظر نموده است: متصدی مل و نقل مورد نظر قانون تجارت که اعمال او تجاری محسوب و مقررات این قانون در مقابل اجرت حمل اشیا» را بر عهده دارد و اساساً محلی را برای انجام حمل کالا اشیا مهیا و فراهم نموده است. بنابراین آژانس های اتومبیل که معمولاً در شهرها ه منظور جابجایی مسافر و افراد ایجاد و تأسیس شده اند مشمول مقررات قانون تجارت نیستند لذا در فرض استعلام که دارنده چک ها آنها را به متصدی آژانس تحویل داده است تا نسبت به وصول وجوه آنها و باز پرداخت وجوه دریافتی به دارنده چک ها اقدام کند، عمل حقوقی آنان مشمول مقررات مربوط به امانت و تعهدات امین در قانون مدنی موضوع مود ۶۱۲ و ۶۱۴ قانون مدنی م. ب. لذا متصدی آژانس در صورت بدعهدی و تفریط ضامن تلف و یا نقصان در مالی که به او سپرده شده است خواهد بود و چون رابطه ناشی از این عمل حقوقی بین دارنده چک و متصدی آژانس برقرار گردیده و راننده آژانس در واقع کارگزار متصدی آژانس است بنابراین دارنده چک ها منحصراً حق مراجعه به شخص اخیر الذکر متصدی آژانس) را خواهد داشت. بدیهی است تشخیص اینکه در اقدام و عمل انجام شده تعدی و تفریط صورت رفته است یا خیر؟ با مرجع رسیدگی کننده به پرونده است و متصدی آژانس هم ی تواند به راننده در صورتی که مدعی تعدی و تفریط از ناحیه وی باشد مراجعه نماید.» در ظهر نویسی قید انتقال سند اجباری نیست لیکن در صورتی که خلاف آن رج شود، موجب انتقال سند نمی شود. در ماده ۱۱ قانون صدور چک و ماده ۲۴۷ قانون تجارت چنانچه ظهر نویسی بدون قید مطلبی باشد، فرض بر انتقال سند است. در صورتی که امضا کننده هدف دیگری داشته باشد اعم از اینکه قصد اعطای نمایندگی در وصول یا توثیق سند یا هر منظوری غیر از انتقال داشته باشد، باید همراه با امضای سند به آن اشاره نماید در غیر این صورت امضای سند حمل بر انتقال آن می شود. ب. ت. ب. اینکه انتقال اسناد در وجه حامل بدون ظهر نویسی و با تسلیم آن توسط دارنده نیز واقع می شود، لذا در این نوع اسناد ممکن است سلسله انتقال دهندگان و نام دارنده را نتوان از سند تشخیص داد، لذا منتقل الیه همان متصرف سند فرض میشود. البته این نکته شایان ذکر است که اسناد در وجه حامل محدود به سندی نیست که ابتدائاً در وجه حامل صادر شده باشد. ممکن است در ظهر نویسی نام کسی که سند به او واگذار شده قید نگردد. در این صورت چنین سندی مانند اسناد در وجه حامل با قبض و اقباض قابل انتقال است. هرچند صدور برات در وجه حامل اجازه داده نشده، لیکن میتوان با ظهر نویسی به این شکل وضعیت مالکیت برات را به سند در وجه حامل تغییر داد. انتقال سند تجاری محدود به ظهر نویسی نیست و ممکن است انتقال قهری باشد. در قانون تجارت به این نوع از انتقال اشاره نشده، لیکن ماده ۱۱ قانون صدور چک در بیان منع انتقال حق شکایت کیفری به منتقل الیه مقرر داشته .. کسی که چک پس از برگشت از بانک به وی منتقل گردیده حق شکایت کیفری نخواهد داشت مگر آنکه انتقال قهری باشد ... بنابراین نه تنها در مورد چک، بلکه در مورد سایر اسناد تجاری نیز ب. ت. ب. انتقال دارایی متوفی به وراث، انتقال قهری مالکیت پذیرفته شده است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۳/۱۹۲۸ مورخ ۱۳۹۳/۸/۱۷ در پاسخ به این پرسش که آیا پس از واخواست س سند تجاری سفته یا چک، می توان با ظهر نویسی آن را به دیگری انتقال داد یا خیر؟ اگر صحیح است، آیا احکام ظهر نویسی در اسناد تجاری و مزایا و امتیازهای مذکور برای آن سند قابل اعمال است یا خیر؟» این گونه اظهار نظر نموده است که پس از واخواست سند تجاری، انتقال حقوق دارنده به شخص ثالث برابر مقررات خاصی که در مواد ۲۷۰ و ۲۷۱ قانون تجارت پیش بینی شده است. به عمل می آید و با صرف ظهر نویسی امکان پذیر نیست. با این حال بدیهی است هر امضایی که در سند به عمل می آید، برای امضاکننده . ماده ۸۶۷ لایحه پیشنهادی قانون تجارت متصرف هر سند در وجه حامل دارنده آن محسوب می گرده مگر خلاف آن ثابت شود. برای مطالعه بیشتر رک همان، ص ۱۰۰. نوع دیگر از انتقال اسناد تجاری واگذاری سند بدون رعایت ترتیب مقرر در منتقل الیه پذیرفته شده، لیکن بقا یا زوال امتیازات سند تجاری مورد اختلاف است. انتقال سند تجاری بعد از عدم پرداخت نیز همین وضعیت را دارد. در مبحث ظهر نویسی به تفصیل به آن خواهیم پرداخت.