در یک تقسیمبندی دیگر، گناهانی را که ممکن است انسان مرتکب شود، به سه دسته میتوان تقسیم نمود که قهراً توبه از آنها به حسب موارد سهگونه خواهد بود که اندکی به شرح آن میپردازیم: ۸.
۱ - ستم به خویشتن خداوند ستم به خویشتن را در قرآن کریم با تعبیر «فَمِنهُم ظالِمٌ لِنَفسهِ». مطرح کرده است. منظور از این دسته لغزشها و خطاها، گناهان و اشتباهات و لغزشهایی هستند که در مرحله نخست و به طور کلّی، زیانها و ضررها و ضربههای آن، متوجّه خود انسان میگردد؛ انسان از این ناحیه به جان و مال و حیثیت خویش صدمه زده و موجب عدم پیشرفت و موفقیت یا فقر و عقبافتادگی و گرفتاری خویش میگردد. در این گونه موارد، گرچه گناهکار د. ح. خود ظلم روا داشته، ولی چون اصولاً پای شخص دیگر و حق دیگری در میان نیست، با استغفار و جبران خطاها و ضررها، آسانتر میتوان از آنها توبه کرد و راه خیر و صلاح و سعادت دنیوی و اخروی را در پیش گرفت. ۸.
۲ - حقّ الله فطرت پاک و سالمی که خداوند در نهاد انسان قرار داده، اعضاء و جوارح و نعمتهای مادی و معنوی که برای او فراهم آورده، پانزده میلیارد سلّولی که در مغز او به ودیعت گذاشته و بالاخره، «ارسال رسل و انزال کتب» همه برای این است که انسان دچار غفلت نگردد و به انحراف و انحطاط فرو نلغزد؛ به «اخلاق الله» عن الصادق (علیهالسّلام): «تخلّقوا باخلاق الله» گراید و راه تکامل را بپیماید. اما متاسفانه، انسان بر اثر تاثیرپذیری از عوامل درونی و بیرونی، این همه نعمت و هدایت را نادیده میگیرد، در برابر خدا و دستورات پروردگار عالم، عصیان و سرکشی میکند و د.
ح. خدا و احکام دین الهی ستم روا میدارد. برای توبه از این دسته گناهان، اگر شرک و کفر صورت گرفته، باید « توحید » و یکتاپرستی را جایگزین نمود و اگر در احکام و فروع دین خداوند، کوتاهی، نقصان و تعطیلی واقع شده، باید به تکمیل و جبران آنچه از دست رفته، اقدام نمود. البته جبران بعضی از گناهان مشکل است، اما چون خداوند کریم و رحیم است و اصولاً خود بندگان را به توبه فرا خوانده، گاهی توبه و استغفار از گناهان به راحتی عملی میگردد. ۸.
۳ - نمونههایی از حقالله از باب نمونه، درباره کسی که بیجهت روزهخواری ـکه حقّ الله استـ کرده، در رساله عملیّه میخوانیم: «کسی که کفاّره روزه رمضان بر او واجب است، باید یک بنده آزاد کند یا به دستوری که در مساله بعد گفته میشود، دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام، یک «مد» که تقریباً ده سیر است، طعام یعنی گندم یا جو و مانند اینها بدهد؛ و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد، هر چند «مد» که میتواند به فقرا طعام بدهد، و اگر نتواند طعام بدهد، باید استغفار کند، اگر چه مثلاً یک مرتبه بگوید: استغفر الله.
بنابراین، توبه در مورد «حقّ الله» آسان است، حتی گاهی اوقات که گناه جنبه «حق الناس» به خود میگیرد مثلاً در «عمل منافی عفت » و «تجاوزات جنسی» افشای آن مجاز نیست و به خاطر پیشگیری از عوارض سوء آن میتوان میان خود و خدا توبه جدّی داشت. انَّ عَبدی المؤمنَ اذا اذنَبَ ذَنباً ثمَّ رَجَعَ و تابَ مِن ذلکَ الذّنبِ و استَحیا مِنّی عندَ ذِکرِهِ غَفَرتُ لهُ، و انسَیتُهُ الحَفَظَةَ، و ابدلتُهُ الحسَنَةَ، و لا اُبالی و انا ارحمُ الراحمین».
خداوند متعال به داوود پیامبر ، وحی فرستاد: ای داوود! اگر بنده مؤمن من مرتکب گناه شود، سپس توبه و بازگشت نماید و از آن گناه منصرف شود، و هنگام یادآوری آن گناه، از من حیا و شرمساری داشته باشد، او را میآمرزم، فرشتگان مراقب را از ثبت گناه او به فراموشی وا میدارم و گناه او را به ثواب تبدیل میگردانم! و من از گناه او چشمپوشی میکنم، زیرا ارحم الرّاحمین هستم. قد اِستحییتُ مِن عبدی، و لیس له غیری، فقد غفرتُ لهُ» دعوتش را اجابت کردم و حاجتش را برآوردم، که از بسیاریِ دعا و زاری بنده همی شرم دارم.
در حدیث میخوانیم: پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) به خانه کعبه نگاه کرد، آن را مورد تعظیم قرار داد و عظمت آن را بیان کرد و سپس ادامه داد: حق و احترام یک مؤمن از تو بالاتر است؛ لانَّ اللهَ حرَّمَ مِنکَ واحدةً و مِن المؤمِن ثلاثةً، مالَهُ، و دَمَهُ، و ان یَظُنَّ بِهِ ظنَّ السَّوء.» چرا که خداوند یک مورد را نسبت به تو حرام کرده (بیاحترامی به کعبه را) ولی سه مورد را نسبت به مومن حرام کرده: ؟؟؟؟؟؟؟؟ و اینکه به او گمان بد ببرند
منبع: فاطر/سوره۳۵، آیه۳۲ · بحارالانوار، ج۶۱، ص۱۲۹ · توضیح المسائل، ص ۲۱۹ · صحیح مسلم، ج۳، ص۱۳۲۱ · ثواب الاعمال، ص۱۳۰ · گلستان سعدی، دیباچه، ص۵ · اصول کافی، ج۲، ص۴۴۳ · بحارالانوار، ج۷۵، ص۴۱۵ · بحارالانوار، ۶۷، ص۷۱
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
