شرط خلاف مقتضای ذات عقد

در صورتی که متبایعین در مبایعه نامه شرطی را درج نمایند که خلاف مقتضای ذات عقد باشد این شرط باطل و مبطل عقد خواهد بود . دو مقتضا برای هر عقدی که واقع می شود قابل تصور است: الف) مقتضای ذات عقد . ب) مقتضای اطلاق عقد . هر عقدی که واقع می شود یک اثر ذاتی و اصلی دارد که آن را مقتضای ذات آن عقد می گویند مانند عقد بیع که اثر اصلی آن تملیک م. ب. و عقد نکاح که اثر اصلی آن رابطه زوجیت است . حال اگر فروشنده در عقد بیع چنین شرط کند که " این خانه را به شما می فروشم به شرط این که مالک نشوید این شرط باطل و مبطل معامله خواهد بود؛ چون شرط یاد شده خلاف ذات عقد است. اما مقتضای اطلاق عقد بدین معناست که آن عقد اثری دارد که اگر طرفین حتی در مورد آن سکوت نمایند باز هم آن اثر واقع می شود . به عنوان مثال وقتی الف و ب بیعی را منعقد می نمایند اگر در زمان انعقاد معامله در خصوص حال یا موجل بودن مبیع و ثمن سکوت کنند مبیع و ثمن حال م. ب. و باید فوری تحویل شود . اما طرفین می توانند در بیع شرط کنند که مبیع و ثمن مؤجل باشد که این شرط خلاف مقتضای اطلاق عقد خواهد بود و موجب بطلان عقد نمیشود .