شرط واجب: انواع شرط واجب

شرط واجب به لحاظ دخالت علم در متعلق آن به شرط ذُکرى (شرط علمى) و شرط واقعى تقسیم مى شود. مراد از شرط ذکرى آن است که واقع صرف نظر از علم و جهلِ به آن شرط نیست، بلکه با قید علم و آگاهى به آن شرط است. بنابر این، در شرط ذکرى، آگاهى و التفات داشتن موضوعیت دارد، مانند ترتیب بین نماز ظهر و عصر که شرط ذکرى است؛ از این رو، چنانچه کسى از روى سهو ، نماز عصر را پیش از نماز ظهر بخواند، نماز صحیح است و نیاز به اعاده ندارد. و نیز شرط اباحه ( غصب ى نبودن) آب براى وضو و مکان براى نماز. بنابر این، با جهل به غصبى بودن و حرمت آن، وضو و نماز باطل نخواهد بود. مقابل شرط ذکرى، شرط واقعى قرار دارد که واقع، قطع نظر از علم و جهل به آن، شرط است، مانند شرط مطلق و پاک بودن آب براى وضو ؛ از این رو، وضو گرفتن با آب مضاف یا نجس مطلقا باطل است؛ هرچند وضو گیرنده جاهل به مضاف یا نجس بودن آن باشد. منبع: العروة الوثقی‌ ج۲، ص۲۸۲- ۲۸۴ · التنقیح (الطهارة)ج۴، ص۳۶۷-۳۶۸