شرط چهارم عدم وجود قدر متیقن — ماده ۸۹۱ ق

برای تحقق اطلاق لازم است در مقام تخاطب قدر متیقنی وجود نداشته باشد. منظور از مقام تخاطب این است که لفظ و ظهور کلام ناظر به قدر متیقن نباشد. برخی قدر متیقن را در صورتی که موجب انصراف لفظ شود، مضر به اطلاق می دانند. ماده ۸۹۱ ق.م می گوید: وراث ذیل حاجب از ارث ندارد پدر مادر پسر دختر زوج و زوجه. همان طوری که می دانیم حجب بر دو قسم است حرمانی و نقصانی ماده ۸۸۷ ق.م. افراد مذکور در ماده ۸۹۱ ق.م اکثراً حجب نقصانی دارند؛ ولی همگی فاقد حجب حرمانی می باشند. پس قدر مسلم و متیقن این است که منظور ماده ۸۹۱ ق.م حجب حرمانی است که بهتر بود، می نوشت: «پدر مادر پسر دختر زوج و زوجه حاجب حرمانی ندارند یا فاقد حاجب حرمانی م. ب.. متدولوژی تفسیر اطلاق و مقید) مواد قانونی تشکیل میشوند از الف کلمه و یا عباراتی که مقید است. (ب) کلمه یا عباراتی که مطلق است. (ج) کلمه و یا عباراتی که نه مطلق و نه مقید است. برای کشف مقصود قانونگذار و تشخیص و شناخت کلمات و عبارات گام نخست شناخت این وصف از کلمات م. ب.. در عمل کلمات و عباراتی که دارای قید و یا قیودی باشد کمتر دستخوش تأویل و تفسیر قرار می گیرد. اما اگر در متن قانون و یا قراردادی کلمه یا عبارات مطلق وجود داشته باشد خود وجود اطلاق از موارد تفسیر محسوب شده و رویه قضائی و دکترین نیز در تشخیص تبیین و تفسیر اطلاقها دچار چالش و اختلاف استنباط است؛ چنانچه گاه مفهوم اطلاق را با عموم و مقید را با مخصص یکسان تصور نموده اند.