شریعت سهله و سمحه: نکته

آن گاه به تنگی (حَرَج) گفته شده و به گناه نیز (حَرَج) گفته شده است. الضیق و یقع علی الاثم والحرام. وما تعجزون عنه. فرموده خداوند (در دین بر شما حرجی قرار نداد)، یعنی تنگی ای که شما را مکلف کند تا به آنچه طاقتش را ندارید و از آن عاجز هستید (قرار نداد). ۷. ۴ - در فرهنگ لاروس در فرهنگ لاروس چنین آمده است: (حَرِجَ الصدرُ أو الشیء:سینه یا آن چیز تنگ شد. حَرَجَتِ العین:چشم خیره شد. حَرَجَ الرجل:آن مرد گناه کرد. حَرَج الیه:از تنگی به او پناه برد. اما در این باره مهم می‌نماید که بدانیم:این قول مورد قبول اهل لغت واقع نشده و استنادش به علی بن ابراهیم قمی نیز مناقشه می‌پذیرد، زیرا در تفسیر علی بن ابراهیم یافت نمی‌شود، در حالی که مطالب قرآنی استناد داده شده به ایشان، معمولاً در تفسیر قمی موجود است. در آن روایت چنین آمده است:(الحرج الضیق). یعنی در پذیرش کل دین ممکن است که سختی‌ها و حرج‌هایی باشد، مانند:مشکلاتی که برای مردم مکه پیش آمده و آن قدر در تنگنا قرار گرفتند که به حبشه و مدینه هجرت کردند و تعدادی نیز زیر شکنجه مشرکان جان دادند. اما در عمل به فروع دین و بویژه مقدمات، شرایط و اجزای فروع دین، هیچ نیازی به تحمل سختی‌ها نیست و شاید حتی در مواردی تحمل سختی و تنگنا حرام باشد. ما امت وسط هستیم. در نتیجه، می توان گفت که این دو حدیث، درصدد بیان ملاک تقدّم اهم بر مهم هستند؛ منبع: معجم مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهانی، ماده حَرَج · ج۲، ص۲۸۸ · فرهنگ لاروس، ج۱، ص۸۱۷، ماده حرج · حاشیه مجمع البحرین، ج۲، ص۲۸۹ · کافی، ج۱، ص۱۹۱ · کافی، ج۳، ص۳۰ · حج/سوره۲۲، آیه۷۸ · بقره/سوره۲، آیه۱۳۸ · اصول کافی، ج۱، ص۱۹۱، حدیث۴ · مائده/سوره۵، آیه۶