دکترین
شعب ویژه دیوان عالی کشور — تجویز احاله رسیدگی به یک امر کیفری
دیوان عالی کشور عالی ترین مرجع در سازمان قضاوتی ایران است که به موجب صول ۱۶۱ و ۱۶۲ قانون اساسی اصلاحی ۱۳۶۸ به منظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم ایجاد وحدت رویه قضایی و انجام مسئولیتهایی که طبق قانون به آن محول میشود تشکیل شده است. این مرجع از ابتدا به موجب اصل ۷۵ متمم قانون ساسی مشروطه با صلاحیت مقید و مشخص ظهور یافته بود. صلاحیت اصولی و مسئولیت اساسی دیوان نظارت بر حسن اجرای قوانین در مراجع قضایی است.
به موجب اصول مذکور و مقررات موضوعه می توان موارد عمده صلاحیت دیوان را ق.آ.د.
م) صادر می گردد. رسیدگی فرجامی مطابق ماده ۳۶۶ ق.آ.د.م عبارت است از حل اختلاف در صلاحیت ذاتی و نسبی مراجع قضایی و عمومی و حل اختلاف در صلاحیت محلی بین مراجع قضایی مستقر در دو استان (مواد ۲۷ و ۲۸ ق.آ.د.م و ماده ۳۱۷ ق.آ.د.ک و مواد ۱۴ و ۴۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری).
تجویز احاله رسیدگی به یک امر کیفری از یک حوزه قضایی به حوزه قضایی دیگر ماده ۴۲۰ ق.آ.د.
ک). رسیدگی و اظهارنظر قضایی در باب تخلف رئیس جمهور از وظایف قانونی بند ۱۰ اصل ۱۱۰ قانون اساسی).
صدور آرای وحدت رویه در موردی که نسبت به امر مشابه اعم از حقوقی، کیفری و امور حسبی از شعب مختلف دیوان عالی کشور و یا دادگاه ها آراء مختلف صادر شود ماده ۴۷۱ ق.آ.د.
ک).
صدور آرای اصراری کیفری و حقوقی از طریق هیات های وحدت رویه شعب کیفری و حقوقی (بند پ ماده ۴۷۰ ق.آ.د.ک و ماده ۴۰۸ ق.آ.د.
م). اما در سال های اخیر با اعطای صلاحیت خاص به این مرجع ماموریت دیوان از رسیدگی شکلی و تمرکز در وظایف اصلی رسیدگی فرجامی و صدور آرای وحدت رویه و اصراری، به رسیدگی ماهوی خارج از ذات این مرجع توسعه یافت. قانون گذار با ایجاد بدعتی تازه در ماده ۴۷۷ ...د.ک به شعب خاص از دیوان با دریافت ابلاغ ویژه از رئیس قوه قضاییه صلاحیت داد تا پس از درخواست اعاده دادرسی و تشخیص خلاف شرع بین بودن رای قطعی اعم از حقوقی و کیفری از سوی هر یک از مراجع قضایی مبادرت به رسیدگی شکلی و ماهوی نموده و خود رای مقتضی صادر نماید. ماده ۴۷۷ ق.آ.د.ک مقرر می دارد: «در صورتی که رئیس قوه قضاییه رای قطعی صادره از هر یک از مراجع قضایی را خلاف شرع بین تشخیص دهد، با تجویز اعاده دادرسی، پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال تا در شعبی خاص که توسط رئیس قوه قضاییه برای این امر تخصیص می یابد رسیدگی و رای قطعی صادر نماید. شعب مذکور مبنیاً برخلاف شرع بین اعلام شده، رای قطعی قبلی را نقض و رسیدگی مجدد اعم از شکلی و ماهوی به عمل می آورند و رای مقتضی صادر می نمایند.
تبصره ۱ آراء قطعی مراجع قضایی اعم از حقوقی و کیفری) شامل احکام و قرارهای دیوان عالی کشور، سازمان قضایی نیروهای مسلح، دادگاه های تجدیدنظر و بدوی، دادسراها و شوراهای حل و نیز دستورهای موقت دادگاه ها ، اگر توسط رئیس قوه قضاییه خلاف شر بین را خلاف شرع بین تشخیص دهند، می توانند با ذکر مستندات از رئیس قوه قضاییه درخواست تجویز اعاده دادرسی نمایند. مفاد این تبصره فقط برای یک بار قابل اعمال است مگر اینکه خلاف شرع بین آن به جهت دیگری باشد».
مطابق ماده ۴۷۸ قانون مزبور پذیرش اعاده دادرسی بر اساس ماده ۴۷۷ و یا تجویز اعاده از سوی دیوان اثر تعلیقی داشته و اجرای رای موضوع اعاده را تا صدور حکم مجدد در دیوان به تعویق می اندازد.
تاسیس اعاده دادرسی مذکور که جز وصف مشترک هیچ مشابهتی با اعاده دادرسی ز احکام قطعی ندارد به ویژه از حیث دامنه آرای موضوع اعاده و امکان تمسک به هر دلیل و برهان شرعی در اظهار مغایرت رای با شرع بین نهاد ویژه ای است که در تاریخ عدلیه ما و نیز در هیچ کشور دیگری معادل و مشابهی ندارد. پیش از این در سنوات گذشته مرجعی بنام شعب تشخیص دیوان عالی کشور ماموریتی مشابه شعب ویژه فعلی یافته بودند اما ارزیابی از عملکرد این مرجع و ایجاد تزلزل در احکام قطعی و تالی سوء اشتغال مرجع مهم دیوان عالی کشور به ماموریت هایی که خارج از ذات تاسیس آن است، موجب شده بود همسو با انتقادات و انتظارات جامعه حقوقی مراجع تشخیص برچیده شود.
موارد مرتبط 13
آرای مرتبط 3
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به اعتراض شخص ثالث نسبت به ضبط اموال
مواد 420 و 428 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به اعتراض شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر نسبت به رفع توقیف خودرو
قانون آیین دادرسی کیفری و ماده 420
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به اعتراض ثالث در خصوص حکم صادره از دادگاه انقلاب
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و ماده 420
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 420 — قانون آیین دادرسی کیفری
ماده 420 ق.آ.د.ک
مقرراتِ مرتبط 1
-
دستورالعمل
هماستناد
دستورالعمل تشکیل مجتمع تخصصی ویژه رسیدگی به جرائم اقتصادی تهران
ماده 420 قانون آیی [آیین] دادرسی کیفری به مجتمع ارجاع خواھد شد
دکترین 8
-
مقاله
هماستناد
برای مفهوم قوانین ماهوی وشکلی، رجوع کنید بهد — استان دیگر به درخواست رئیس حوزه قضایی
ماده 420 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
برای مفهوم قوانین ماهوی وشکلی، رجوع کنید بهد — علاوه بر اختیار موافقت با احاله پرونده
ماده 420 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
برای مفهوم قوانین ماهوی وشکلی، رجوع کنید بهد — علاوه بر اختیار موافقت با احاله پرونده
ماده 420 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه کیفری نخستین — تبصره ۱ ماده ۲۱۵ ق
مواد 417، 418، 420 و 425 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه کیفری نخستین — مناقشه پیرامون نحوه رسیدگی به اعتراض شخص
مواد 417، 418، 420 و 425 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه کیفری نخستین — مناقشه پیرامون نحوه رسیدگی به اعتراض شخص
مواد 417، 418، 420 و 425 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
شعب ویژه دیوان عالی کشور — به موجب اصول مذکور و مقررات موضوعه
ماده 420 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
شعب ویژه دیوان عالی کشور — تجویز احاله رسیدگی به یک امر کیفری
ماده 420 ق.آ.د.ک
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
