نظر مشورتی 7/1400/678 مورخ 1400/07/30 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص صدور اجرائیه برای مواد 4 و 5 قانون اصلاح قانون صدور چک با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : با عنايت به ماده 23 اصلاحي 1397 قانون صدور چك: 1- چنانچه چكي كه در وجه شخص معين صادر شده است و قابليت ظهرنويسي دارد به دارنده دوم انتقال يابد، آيا صدور اجراييه بر وفق ماده يادشده امكان پذير است؟ 2- هرگاه به رغم خط زدن عبارت حواله كرد، چك منتقل شده باشد، آيا دارنده جديد چك مي تواند صدور اجراييه را درخواست كند؟ 3- چنانچه چك به درخواست دارنده ابتدايي به صدور گواهي عدم پرداخت منتهي شضود و سپس چك به دارنده دوم انتقال يابد، آيا صدور اجراييه بر طبق ماده مذكور امكان پذير است؟ 4- چنانچه شخصي ثالثي نسبت به وجه چك موصوف ادعاي حقي داشته باشد، آيا اعتراض وي در قالب اعتراض ثالث پذيرفته است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- با عنايت به مفهوم مخالف ذيل مواد 4 و 5 قانون اصلاح قانون صدور چك مصوب 13/8/1397 و تبصره يك (اصلاحي 29/1/1400) ماده 21 قانون يادشده، در صورتي كه انتقال چك برابر مقررات صورت گرفته باشد به عبارت ديگر، چنانچه چك فرض سؤال از دسته چك ارائه شده پس از پايان اسفند 1399 (ابتداي سال 1400) صادر و انتقال يافته باشد و انتقال چك در سامانه صياد صورت گرفته باشد و يا اين كه چك مزبور از دسته چك ارائه شده تا پايان سال 1399 صادر و برابر مقررات قانون صدور چك و قانون تجارت ظهرنويسي شده باشد و برابر مواد يادشده گواهي نامه عدم پرداخت با درج كد رهگيري در آن صادر شده باشد، صدور اجراييه برابر ماده 23 قانون يادشده براي چك هايي كه مطابق مواد 4 و 5 اين قانون براي آن گواهي نامه عدم پرداحت با درج كد رهگيري و مهر بانك صادر شده است، بلامانع است. 2- ب. ت. ب. اين كه خط زدن عبارت «به حوالهكرد» در متن چك توسط صادر كننده و پذيرش آن از سوي شخصي كه چك در وجه وي صادر شده است، به معناي تراضي ايشان مبني بر عدم ظهرنويسي و انتقال چك به غير است و از آن جا كه دليلي بر عدم اعتبار چنين توافقي وجود ندارد، علي الاصول معتبر است. در نتيجه ظهرنويسي آن فاقد اثر نسبت به صادركننده و يا صاحب حساب است و با عنايت به اين كه برابر ماده 23 قانون يادشده، اجراييه عليه صاحب حساب و يا صادركننده صادر مي شود، در فرض سؤال امكان صدور اجراييه برابر ماده ياد شده وجود ندارد. 3- در فرض سؤال كه دارنده پس از اخذ گواهي نامه عدم پرداخت، چك را از طريق ظهرنويسي يا در برگ جداگانه به ديگري انتقال داده است، اين انتقال از شمول مقررات قانون تجارت خارج است و اين دارنده، دارنده موضوع قانون چك محسوب نمي شود؛ لذا امكان صدور اجراييه برابر ماده 23 يادشده وجود ندارد. 4- اعتراض ثالث به اجراييه فاقد مفهوم است بنابراين در فرض سؤال چنانچه شخص ثالث راجع به وجه چك ادعاي حقي دارد، بايد برابر مقررات در مرجع قضايي صالح اقامه دعوا كند. نظریه مشورتی شماره 7/1400/678 مورخ 1400/07/30 موضوع استعلام به بررسی امکان صدور اجراییه بر اساس ماده 23 اصلاحی سال 1397 قانون صدور چک در چهار فرض مختلف مربوط می‌شود. در پاسخ به پرسش‌های مطرح شده، اداره کل حقوقی قوه قضاییه به شرح زیر پاسخ داده است: <br>1- در صورتی که انتقال چک مطابق با مقررات و با گواهینامه عدم پرداخت انجام شده باشد، صدور اجراییه بلامانع است. <br>2- اگر عبارت «به حواله کرد» خط زده شده باشد و این توافق مورد پذیرش قرار گیرد، ظهرنویسی فاقد اثر خواهد بود و بنابراین صدور اجراییه ممکن نیست. <br>3- اگر چک پس از دریافت گواهینامه عدم پرداخت به شخص دیگری منتقل شود، این انتقال از شمول قانون تجارت خارج است و در نتیجه صدور اجراییه امکان‌پذیر نخواهد بود. <br>4- اعتراض شخص ثالث نسبت به اجراییه فاقد مفهوم است و باید در مرجع قضایی صالح اقدام کند. تاریخ نظریه: 1400/07/30 شماره نظریه: 7/1400/678 شماره پرونده: 1400-88-678 ح 1- با عنایت به مفهوم مخالف ذیل مواد 4 و 5 قانون اصلاح قانون صدور چک مصوب 1397/8/13 و تبصره یک (اصلاحی 1400/1/29) ماده 21 قانون یادشده، در صورتی که انتقال چک برابر مقررات صورت گرفته باشد به عبارت دیگر، چنانچه چک فرض سوال از دسته چک ارائه شده پس از پایان اسفند 1399 (ابتدای سال 1400) صادر و انتقال یافته باشد و انتقال چک در سامانه صیاد صورت گرفته باشد و یا این‌که چک مزبور از دسته چک ارائه شده تا پایان سال 1399 صادر و برابر مقررات قانون صدور چک و قانون تجارت ظهرنویسی شده باشد و برابر مواد یادشده گواهی‌نامه عدم پرداخت با درج کد رهگیری در آن صادر شده باشد، صدور اجراییه برابر ماده 23 قانون یادشده برای چک‌هایی که مطابق مواد 4 و 5 این قانون برای آن گواهی‌نامه عدم پرداحت با درج کد رهگیری و مهر بانک صادر شده است، بلامانع است. 2- ب. ت. ب. این‌که خط زدن عبارت «به حوالهکرد» در متن چک توسط صادر‌کننده و پذیرش آن از سوی شخصی که چک در وجه وی صادر شده است، به معنای تراضی ایشان مبنی بر عدم ظهرنویسی و انتقال چک ب. غ. است و از آن‌جا که دلیلی بر عدم اعتبار چنین توافقی وجود ندارد، علی‌الاصول معتبر است. در نتیجه ظهرنویسی آن فاقد اثر نسبت به صادرکننده و یا صاحب حساب است و با عنایت به این‌که برابر ماده 23 قانون یادشده، اجراییه علیه صاحب حساب و یا صادرکننده صادر می‌شود، در فرض سوال امکان صدور اجراییه برابر ماده یاد شده وجود ندارد. 3- در فرض سوال که دارنده پس از اخذ گواهی‌نامه عدم پرداخت، چک را از طریق ظهرنویسی یا در برگ جداگانه به دیگری انتقال داده است، این انتقال از شمول مقررات قانون تجارت خارج است و این دارنده، دارنده موضوع قانون چک محسوب نمی‌شود؛ لذا امکان صدور اجراییه برابر ماده 23 یادشده وجود ندارد. 4- اعتراض ثالث به اجراییه فاقد مفهوم است بنابراین در فرض سوال چنانچه شخص ثالث راجع به وجه چک ادعای حقی دارد، باید برابر مقررات در مرجع قضایی صالح اقامه دعوا کند. -1 با عنایت به مفهوم مخالف ذیل مواد 4 و 5 قانون اصلاح قانون صدور چک مصوب 13/8/1397 و تبصره یک )اصلاحی (29/1/1400 ماده 21 قانون یادشده، در صورتیکه انتقال چک برابر مقررات صورت گرفته باشد به عبارت دیگر، چنانچه چک فرض سؤال از دسته چک ارائه شده پس از پایان اسفند ) 1399 ابتدای سال (1400 صادر و انتقال یافته باشد و انتقال چک در سامانه صیاد صورت گرفته باشد و یا اینکه چک مزبور از دسته چک ارائه شده تا پایان سال 1399 صادر و برابر مقررات قانون صدور چک و قانون تجارت ظهرنویسی شده باشد و برابر مواد یادشده گواهینامه عدم پرداخت با درج کد رهگیری در آن صادر شده باشد، صدور اجراییه برابر ماده 23 قانون یادشده برای چکهایی که مطابق مواد 4 و 5 این قانون برای آن گواهینامه عدم پرداحت با درج کد رهگیری و مهر بانک صادر شده است، بلامانع است. -2 ب. ت. ب. اینکه خط زدن عبارت »به حوالهکرد« در متن چک توسط صادرکننده و پذیرش آن از سوی شخصی که چک در وجه وی صادر شده است، به معنای تراضی ایشان مبنی بر عدم ظهرنویسی و انتقال چک ب. غ. است و از آنجا که دلیلی بر عدم اعتبار چنین توافقی وجود ندارد، علیالاصول معتبر است. در نتیجه ظهرنویسی آن فاقد اثر نسبت به صادرکننده و یا صاحب حساب است و با عنایت به اینکه برابر ماده 23 قانون یادشده، اجراییه علیه صاحب حساب و یا صادرکننده صادر میشود، در فرض سؤال امکان صدور اجراییه برابر ماده یاد شده وجود ندارد. -3 در فرض سؤال که دارنده پس از اخذ گواهینامه عدم پرداخت، چک را از طریق ظهرنویسی یا در برگ جداگانه به دیگری انتقال داده است، این انتقال از شمول مقررات قانون تجارت خارج است و این دارنده، دارنده موضوع قانون چک محسوب نمیشود؛ لذا امکان صدور اجراییه برابر ماده 23 یادشده وجود ندارد. -4 اعتراض ثالث به اجراییه فاقد مفهوم است بنابراین در فرض سؤال چنانچه شخص ثالث راجع به وجه چک با عنایت به ماده ۲۳ اصلاحی ۱۳۹۷ قانون صدور چک - چنانچه چکی که در وجه شخص معین صادر شده است و قابلیت ظهر نویسی دارد به دارنده دوم انتقال یابد، آیا صدور اجراییه بر وفق ماده یاد شده امکان پذیر است؟