شکلی مثبت حق و تکلیف

قوانین ماهوی نیز به دو دسته ماهوی مدنی و جزایی تقسیم می شود. در قوانین جزایی نوع تفسیر مضیق و محدود است؛ ولی در قوانین ماهوی مدنی به جز مواردی که حکم استثنایی است. مجاز به تفسیر موسع هستیم. در قوانین شکلی نیز تفسیر باید محدود باشد. منظور از تفسیر مضیق و محدود این است که اگر در عبارت قانون اطلاق وجود دارد آن را حمل بر فرد شایع نماییم. همچنین منظور از توسعه در تفسیر این است که اگر در کلام قانونگذار اطلاقی وجود داشته باشد آن را اعم بگیریم و اگر در متن قانون عبارات از قبیل مانند، امثال و ... به کار رفته باشد، در تفسیر محدود آن را حصری می گیریم؛ اما در تفسیر موسع تمثیلی خواهیم گرفت. مانند احوال شخصیه نکاح طلاق ارث و وصیت که در تفسیر موسع فرزند خواندگی فسخ نکاح بذل مدت و ... نیز اضافه می گردد؛ ولی تفسیر مضیق محدود به همان چهار عنوان خواهد بود.