صرف برات: صور متصور صرف

صرف برات سه گونه متصور است؛ زیرا کسى که به بانک یا تاجرى مبلغى مى‌دهد که از طرف او در شهرى دیگر دریافت نماید، یا همان اندازه که پرداخت کرده است، دریافت مى‌کند یا کمتر و یا بیشتر از آن. صورت نخست قطعا صحیح است. صورت دوم نیز صحیح است؛ خواه چنین حواله‌اى بیع (فروختن مبلغى پول به مبلغى کمتر) باشد یا قرض؛ زیرا در قرض اگر براى قرض گیرنده زیادتى قرار داده شود، ربا لازم نمى‌آید و جایز است. صورت سوم اگر به عنوان بیع (فروش مبلغى به مبلغى بیشتر) باشد، صحیح است و اگر به عنوان قرض به شرط زیاده باشد، ربا و حرام است. لیکن چنانچه در قرض شرط زیاده نشود و مقدار زیاده به عنوان حق العمل گرفته شود، جایز است. همچنین اگر ماهیت صرف برات، حواله توأم با کارمزد و هزینه‌هاى حمل و نقل باشد، دریافت زیاده جایز خواهد بود. منبع: وسیلة النجاة، ص۴۷۲