صفایا در فقه: در انفال

صفایای غنایم از آنِ رسول خدا صلّی اللّه‌ علیه و آله و پس از ایشان از آنِ امام علیه السّلام است که پیش از تقسیم غنایم از آنها جدا می‌شود. صفایای غنایم از انفال شمرده شده است؛ بر این امر ادعای اجماع شده است، لیکن برخی آن را از انفال ندانسته‌اند. ۳. ۱ - دخول انفال در ملک امام آیا دخول صفایای غنایم در ملک امام علیه السّلام منوط به گزینش و اختیار ایشان است و در نتیجه قبل از گزینش در ملک امام علیه السّلام داخل نمی‌شود و در صورت برنگزیدن، جزء غنایم خواهد بود و محکوم به حکم آنها است یا صفایای غنایم به طور قهری داخل در ملک امام علیه السّلام می‌شود و نیازی به گزینش آن نیست؟ دو احتمال مطرح است. ظاهر کلمات گروهی احتمال نخست است؛ برخی به احتمال دوم تصریح کرده‌اند. بنابر احتمال دوم، آیا میزان، وجود اشیای برگزیده و بهترین‌ها به خودی خود است یا باید در مقایسه با غنایم بهترین باشد، هر چند فی نفسه در نوع خود بهترین نباشد؟ دو احتمال ذکر شده است؛ برخی احتمال نخست را قوی دانسته‌اند. بنابر احتمال نخست (توقف ملکیت صفایا بر گزینش امام علیه السّلام) آیا جواز گرفتن، اختصاص به صورتی دارد که در میان غنایم، اشیای برگزیده و بهتری باشد یا نه؟ دو احتمال مطرح است. برخی احتمال نخست را بعید ندانسته‌اند. بسیاری از فقها متعرض این احتمالات نشده‌اند؛ زیرا فایده مهمی بر آن مترتب نمی‌شود؛ چنانکه در همه موارد بیان تکلیف امام علیه السّلام که خود مرجع بیان احکام م. ب. این گونه است، بلکه به تصریح برخی، پرداختن به این گونه مباحث سزاوار نیست. منبع: المبسوط، ج۲، ص۶۵ · تذکرة الفقهاء، ج۵، ص۴۴۰ · منتهی المطلب، ج۸، ص۵۷۴ · محاضرات فی الفقه الامامیة (الخمس)، ص۱۹۵ · الوسیلة، ص۲۰۳ · جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۲۶ · مصباح الفقیه، ج۱۴، ص۲۵۱ · مجمع الفائدة، ج۴، ص۳۳۴-۳۳۵