صیغه سوگند (قواعد فقه): تعریف سوگند

سوگند بمعنای قسم و "قسم" در لغت به معنای جزءجزء کردن و بهره بردن است ۱. ۱ - الفاظ سوگند ۱. تاء: ( و تالله لاکیدن اصنامکم بعد ان تولوا مدبرین ) «و سوگند به خدا که پس از آنکه پشت کردید و رفتید قطعا در کار بتانتان تدبیری خواهم کرد». ۲. واو: ... ( والله ربنا ما کنا مشرکین ) « به خدا پروردگارمان سوگند که ما مشرک نبودیم». زمخشری در کتاب الکشاف ذیل آیه ( تالله لَأَکیدن اصنامکم ) می‌گوید: اصل حروف قسم «باء» است و «واو» به جای «باء» به کار می‌رود و «تاء» به جای «واو» ۱. ۲ - صیغه سوگند لذا در فقه اسلامی سوگند وقتی اعتبار دارد که به نام الله و اسماء خاصه باشد. سوگند به کتابهای آسمانی و اماکن متبرکه و انبیای الهی و ائمه و اولیا دارای اثر قضایی نمی‌باشد. دلیل این امر روایات وارده است. مگر آن که برای دادگاه احراز شود که کفّار از به کار بردن بعضی عناوین دینی خود بیشتر هراس دارند و برای آنها احترام بیشتری قائل‌ می‌باشند، که در این صورت به همان چیزی سوگند داده می‌شوند که مورد احترام و پرستش آنان است. رویه قضایی علی (علیه‌السّلام) نیز به همین گونه منقول است که آن حضرت یهودیان را به تورات سوگند می‌داده است. منبع: لسان العرب، ج۱۲، ص۴۷۸ · انبیاء/سوره۲۱، آیه۵۷ · انعام/سوره۶، آیه۲۳ · الاتقان فی علوم القران، ج۲، ص۲۲۲ · شرح لمعه، ج۳، ص۹۴ · الکافی فی الفقه، ص۴۴۲ · المبسوط، ج۱۶، ص۱۱۹ · شرح العینی علی البخاری، ج۱۳، ص۲۴۳