ضمان مالم یجب: احکام

آیا ضمان در موارد وجود مقتضی آن مانند زیانِ خریدار به سبب احداث ساختمان یا کاشتن درخت و مانند آن در زمینی که خریداری کرده و سپس معلوم شده مال دیگری است صحیح است یا نه؟ مسئله اختلافی است. برخی، به این دلیل که مورد از مصادیق ضمان مالم یجب است آن را صحیح ندانسته‌اند، زیرا ضمانت قبل از احداث بنا یا کاشتن درخت بوده و در آن زمان زیانی متوجه خریدار نبوده است، بلکه زیان پس از خراب کردن ساختمان یا کندن درخت توسط مالک زمین متوجه خریدار شده است. در مقابل، برخی ضمان را به دلیل وجود سبب و مقتضی آن (مال دیگری بودن، هنگام ضمانت) صحیح دانسته‌اند. برخی نیز در مورد یاد شده تنها ضمانت فروشنده را صحیح دانسته‌اند. بنابر قول به صحّت، ضامن، ارش (مابه التفاوت کنده یا خراب شده و ثابت و بر قرار در زمین) را به خریدار می‌پردازد. منبع: جواهر الکلام، ج۲۶، ص۱۴۸ ۱۴۹