طَلاق (مفردات‌قرآن): محلل‌

در این‌جا مناسب است درباره محلّل که از توابع نکاح و طلاق است بحث شود. به موجب آیه: الطَّلاقَ‌ (آیه ۲۲۹ سوره بقره)" name="_ الطَّلاقَ‌ (آیه ۲۲۹ سوره بقره)" title=" الطَّلاقَ‌ (آیه ۲۲۹ سوره بقره)" >۲. ۲ - الطَّلاقَ‌ (آیه ۲۲۹ سوره بقره) ( الطَّلاقُ‌ مَرَّتانِ فَاِمْساکٌ بِمَعْرُوفٍ اَوْ تَسْرِیحٌ بِاِحْسانٍ‌... فَاِنْ‌ طَلَّقَها فَلا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّی تَنْکِحَ زَوْجاً غَیْرَهُ فَاِنْ‌ طَلَّقَها فَلا جُناحَ عَلَیْهِما اَنْ یَتَراجَعا اِنْ ظَنَّا اَنْ یُقِیما حُدُودَ اللَّهِ. ) «طلاق دو دفعه است پس از آن رجوع است به طور متعارف یا رها کردن زن است بعد از تمام عده، پس اگر بار دیگر طلاق دهد بر مرد حلال نیست تا با شوهر دیگر ازدواج کند.» شخص اگر سه بار زنش را طلاق دهد دیگر نمی‌تواند او را به نکاح خویش در آورد، مگر آن‌که زن با مرد دیگری ازدواج کند و آن مرد او را طلاق دهد، در این صورت مرد اولی می‌تواند او را تزویج نماید. در تکرار ازدواج و طلاق روشن می‌شود که ادامه زناشویی غیر ممکن بوده و مرد زن را ملعبه قرار داده است، بنابراین پس از طلاق سوم، دیگر محلی برای رجوع‌ یا عقد جدید نمی‌ماند. در تفسیر المنار گفته: پس از دو دفعه طلاق، رجوع اختیار و امتحان تمام می‌شود، هرگاه بار سوم طلاق دهد آن مرد ناقص‌العقل و الادب است. شایسته نیست زن را مانند توپ بازی در اختیار وی بگذاریم تا هر طور دلش خواست با او رفتار کند، ولی آن‌گاه که زن با مرد دیگری ازدواج کرد، اگر او زن را برای همیشه نگاه داشت هیچ و اگر او نیز به عللی طلاق داد، زن اختیار دارد با هر کس که دلش خواست ازدواج کند، از جمله با شوهر اولی، اگر بدانند که در اثر مرور زمان شاید بتوانند به زناشویی ادامه دهند. ( اِنْ ظَنَّا اَنْ یُقِیما حُدُودَ اللَّهِ. ) (اگر امید داشته باشند که حدود الهی را محترم مى‌شمرند.) این مسئله کاملا طبیعی است ولی در اثر سوء استفاده بعضی از مسلمانان به صورت زننده‌ای در آمده که روح اسلام و قرآن از آن بیزار است و آن این‌که: چون مردی به زنش سه دفعه طلاق داد، پشیمان شد و خواست او را تزویج کند، سراغ یک نفر ناشناس می‌روند و به او چیزی وعده می‌کنند که زن را عقد کرده پس از مقاربت بلافاصله طلاق بدهد تا شوهر اول در تزویج او محذوری نداشته باشد، با آن‌که به تصریح شیعه و اهل سنت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به چنین و چنان شخص لعنت کرده و فقهاء در صحت آن عقد تردید کرده‌اند. از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نقل شده: «لَعَنَ اللَّهُ الْمُحَلِّلَ وَ الْمُحَلَّلَ لَهُ.» یعنی خدا به آن‌که محلل واقع می‌شود و با آن‌که برای او محلل واقع می‌شوند لعنت کند. بنابراین، ملعون است کسی که زنی را به قصد حلال بودن به شوهر اولی تزویج کند و نیز شوهر اول ملعون است که برای او چنین کاری انجام شود. گذشته از این صحت چنین عقدی جای اشکال است. منبع: تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۲، ص۳۴۹ · من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۵۰۲، کتاب طلاق باب ۵۷ · تفسیر المنار، ج۲، ص۳۱۱ · ترجمه قرآن، ص۳۶ · وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۲۱۱ · صحیح ترمذی، ج۲، ص۴۱۸ · تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۱۰۷ · الکشّاف، ج۱، ص۲۷۶ · تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۲۸۷ · تفسیر المنار، ج۲، ص۳۱۳ · سفینة البحار، ج۷، ص۵۹۸ · النهایه فی غریب الحدیث والاثر، ج۱، ص۴۳۱ · الجامع الصغیر، ج۲، ص۴۰۷ · کنوز الحقائق، باب لام · ج۲، ص۲۲۷ · بحار الانوار، ج۲۲، ص۱۳۹ · جزایری، احمد، قلائد الدرر فی بیان آیات الاحکام بالاثر · ج۲، ص۷۰