عقد شرکت (فقه): چگونگی تقسیم مال مشترک

مراد از تقسیم جدا کردن هریک از شرکا سهم خود را از دیگران پس از تحقق شرکت است. هرکدام از شرکا مى‌ تواند از سایر شرکا تقسیم مال مشترک را مطالبه کند و آنان نمى‌ توانند از آن خوددارى نمایند و در صورت خوددارى حاکم شرع ، امتناع کننده را بر پذیرش قسمت وادار مى‌ کند، مگر در صورتى که تقسیم زیان آور باشد. در تقسیم اموال مشترک، ابتدا باید سهام شرکا به یکى از سه صورت ذیل تعدیل شود: الف. به گونه افراز: به معناى تعدیل سهام بر حسب کمیّت و تجزیه آن به کیل ، وزن، مساحت و یا شمارش. اموالى مشمول این نوع تقسیم مى ‌شوند که شکل و صفت واحدى داشته باشند که از آنها به مثلی تعبیر مى ‌شود، مانند حبوبات، شیر، میوه‌ ها و پارچه. ب. به گونه تعدیل: به معناى تعدیل بر حسب قیمت و ارزش مادى اموال مشترک. این نوع تعدیل در اموالى جریان دارد که قیمی اند نه مثلی ، مانند جانواران و درختان. بنابر این، دو فردى که در سه رأس گوسفند با هم شریک‌ اند، اگر قیمت یکى از گوسفندان برابر با دو گوسفند باشد، آن گوسفند یک سهم و دو گوسفند دیگر نیز یک سهم قرار داده مى ‌شوند. ج. به گونه رد: به معناى تعدیل به ضمیمه مالى بیرون از اموال مشترک به سهام، مانند اینکه دو تا خودرو با ارزش هشت و چهار میلیون بین دو نفر مشترک باشد که در این جا دو خودرو بدین گونه تقسیم مى‌ شوند که هر کدام از دو شریک، یکى را برمى‌ دارد؛ لیکن آن که خودروى گران بها را برداشته باید مبلغ دو میلیون به دیگرى بدهد . منبع: جواهر الکلام ج۲۹، ص۳۰۹ · منهاج الصالحین (سیستانى)ج۲، ص۱۶۷- ۱۶۸