عقوبت: نظریه جبران سلبی

نظریه‌هایی را که تا حال بررسی شدند، می‌توان نظریه‌های جبران‌ ایجابی نام نهاد؛ به‌ این دلیل که طرفداران‌این نظریه‌ها، ارتکاب جرم را دلیل استحقاق مجازات دانسته اند. اگر‌این نظریه‌های‌ ایجابی را کنار نهیم، نظریه‌ای وجود دارد که بعضا نظریه جبران حداقلی، (minimalist) خوانده می‌شود، که شایسته‌تر است به نظریه جبران سلبی موسوم گردد. طبق‌این نظریه، هیچ کس مجازات نخواهد شد، مگر‌این که مجرم باشد؛ به عبارت دیگر، آنچه تا حال در نظریه‌های جبران مثبت اظهار شد، شرط یا شروط کافی برای مجازات عادلانه نیست، بلکه تقریبا شرط لازم برای کیفر عادلانه است. اعمال مجازات عادلانه تنها در صورت ارتکاب جرم میسر است. علت‌ این که‌ این نظریه، سلبی خوانده می‌شود نه‌ ایجابی،‌این است که در‌ این نظریه، تلاش نمی‌شود تا توجیه مثبتی برای مجازات ارائه شود، بلکه‌این نظریه، مبین نوعی اصل محدود کننده یا جنبه‌ای از آن است: هر طور که نهاد مجازات را به کار بریم و هر توجیهی داشته باشد، اعمال آن را باید همیشه به کسانی محدود کنیم که واقعا مجرمند. نظریه جبران سلبی برخلاف نظریه‌ ایجابی، کاملا مورد توافق است و تقریبا از پذیرش همگان برخوردار است. نمی‌توان سیستم اخلاقی معقولی را تصور کرد که‌ این امر را به منزله قاعده اساسی عدالت نپذیرفته باشد که جرم، پیش شرط لازم برای اجرای مناسب مجازات است. با‌این حال، مهم‌این است که نباید حمایت همه جانبه از نظریه جبران منفی را نوعی همگامی‌ با نظریه‌های جبران مثبت تفسیر کنیم و به همین دلیل، هنگام استفاده از عنوان طرفداری از نظریه جبران برای توضیح‌ این اصل محدودکننده که تنها مجرم باید کیفر ببیند، باید نهایت احتیاط را به خرج دهیم. اگر می‌خواهیم نظریه جبران سلبی دچار ابهامی‌ نشود، باید بویژه، روی دو نکته اساسی تاکید کنیم. نخست‌این که چنانچه پیشتر هم یادآور شدیم،‌این تفسیر کاملا با نظریه‌های دیگر راجع به جبران متفاوت است؛ از‌این لحاظ که نظریه سلبی مدعی ارائه یک دلیل مثبت برای مجازات یا توجیه آن نیست. گروه اول می‌توانند بگویند همه با یک حق طبیعی غیر قابل تفکیک متولد می‌شوند و آن‌این است که تنها کسی کیفر می‌بیند که کاملا جرم وی اثبات گردد. گروه اخیر نیز ممکن است‌ این امر را قاعده ارزشمندی در جهت به حداکثر رساندن سود بدانند که دولت هرگز نباید بتواند افراد بی گناه را مجازات کند. هیچ کدام از‌ این گروه‌ها لزومی‌ندارد که متمایل به حمایت از نظریه‌های جبران‌ایجابی باشند.