غرور: راه‌های درمان غرور

۶. ۱ - یادآوری اصل و پایان خویش اگر انسانی به نوع آفرینش خویش دقت کند در می‌یابد که از آب نجس بدبو به وجود آمده و در آخر تبدیل به مرداری می‌شود که اگر چند روز در بیرون بماند بوی متعفن او همه‌جا را فرا می‌گیرد و بهترین عزیزان نیز از او فرار می‌کند. امام صادق (ع) از پدران بزرگوار خود نقل می‌کنند که امیرمؤمنان (ع) فرمودند: «در شگفتم از آدمی که آغازش نطفه ، پایانش مردار و در این بین حامل کثافات است چگونه تکبر می‌ورزد» مهلّب بن ابی‌صفره که از جانب عبدالملک مروان ، والی خراسان بود روزی جامه نفیس و گران‌قیمتی بر تن کرده و با تکبر فراوان عبور می‌کرد. مهلّب گفت: مرا می‌شناسی؟ پاسخ داد: آری می‌شناسم؛ در آغاز نطفه کثیفی بوده‌ای و سرانجام مردار خبیثی خواهی شد و در این بنین حمّال کثافاتی! مهلّب پس از این هشدار از رفتار تکبّرآمیز خود دست برداشت». ۶. ۲ - تواضع کردن و توجه به هدف خلقت یکی از عوامل از بین رفتن غرور در انسان ، تواضع م. ب. و باید گونه‌های مختلف تواضع را در این زمینه مراعات کند مثلاً یکی از آنها سلام دادن به دیگران است و یا متواضعانه و نرم با مردم سخن بگوید و سعی کند دیگران را برخود مقدم بدارد و بیشتر با فقیران نشست و برخاست کند در حدیثی از رسول اکرم (ص) آمده است: «هرکس برای خدا تواضع کند خداوند او را از مقام رفیع بهره‌مند سازد و هرکس تکبر و غرور ورزد خداوند خوارش می‌کند.» و در حدیثی از حضرت علی (ع) آمده است: « به سبب تواضع کردن با تکبر و غرور مبارزه کنید» ۶. ۳ - تفکر در آفرینش هستی اگر انسان نظاره‌گر عالم هستی باشد عجز و ناتوانی خود را در می‌یابد و اگر تمام انسانها گرد هم آیند تا بال پشه‌ای را به وجود آورند از انجام چنین کاری ناتوان خواهند بود وحتی اگر انسان در خودش تأمل نماید مشاهده می‌کند خداوند چه کارخانه عظیمی را در وجود او نهادینه کرده و همه آنان با نظم و ترتیب حیرت‌آوری به کار خود مشغول‌ هستند؛ در این هنگام است که انسان خود به خود عظمت خدا را اذعان می‌کند و از کبر و غرور در امان می‌ماند. منبع: بیروت، دارالوفاء، ۱۴۰۴ق، ج۷۰، ص۲۳۴ · انشارات مکتبة الفقیه، ۱۳۷۶ش، ج۱، ص۱۹۹ · بیروت، دارالوفاء، ۱۴۰۴ق، ج۷۲، ص۱۲۲ · مطبعۀ مکتب الاعلام الاسلامی، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات، ۱۳۶۶ ه ش، چاپ دوم، ص۲۴۹