کلمه "غضب" به معنای خشم گرفتن، و خلاف خشنودی، به کار رفته است. بلکه پند و موعظه، درشتی و شدّت را زیاد میکند. و حرکت قوّه غضبیه به این جهت امری است که هنوز واقع نشده است بلکه محتمل الوقوع است. و به جوش آمدن شعله غضب، به جهت دفع آن است، یا به سبب امری است که واقع شده، و حرکت آن به جهت انتقام است. پس اگر انتقام ممکن باشد و قدرت بر آن داشته باشد، چون غضب به حرکت آمد خون از باطن به ظاهر میل میکند و رنگ آدمی سرخ میشود. و اگر انتقام ممکن نباشد و از آن مایوس باشد خون میل به باطن میکند و به آن جهت رنگ آدمی زرد میشود.
و اگر غضب بر کسی باشد که نداند خواهد توانست انتقام از او بکشد یا نه، گاهی خون میل به باطن و گاهی میل به ظاهر میکند، و به این جهت رنگ آدمی گاهی سرخ و گاهی زرد میشود. غضب کیفیتی نفسانی است که سبب حرکت و هیجان نفس برای غلبه و پیروزی میشود و برای شهوت انتقام جویی م. ب.. غضب ناپسند، تجاوز قوه غضبیّه از حد عقل و اعتدال است و غضب پسندیده به کار بستن قوه غضبیّه در راه حق و تسلیم شدن در برابر عقل سلیم و اوامر دینی که در هر صورت از جنود رحمان خواهد بود.
از جمله اسباب و منشاء غضب، حبّ دنیا است که منشاء گناهان است؛ زیرا هنگامی که حبّ جاه و دنیا در دل جا گرفت، به مجرد اینکه مزاحمتی برای آن حاصل شد، قوه غضب به جوش میآید و عنان و اختیار از انسان سلب میکند. از جمله آثار غضب فساد ایمان است که موجب شقاوت و خسران برای انسان میگردد. غضب اگر در انسان ملکه شود و از حد خود تجاوز کند، باعث میشود صورت برزخی انسان در جانب نقص به نهایت خود برسد که با هیچ موجودی قابل مقایسه نباشد.
منبع: لغت نامه دهخدا، تهران، انتشارات سیروس، بی تا، ج۳۳، ص۲۴۶ · لسان العرب، بیروت، دار احیاء الثرات العربی، ۱۴۰۸ ه.ق، چاپ سوم، ج۱، ص۶۴۸ · شرح چهل حدیث، ص۱۳۳ · شرح چهل حدیث، ص۱۶ · شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۲۴۴ · شرح چهل حدیث، ص۱۳۵-۱۳۴ · شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۳۷۷ · شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۳۷۰ · شرح چهل حدیث، ص۱۳۷
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
