فرقه حشویه: فرقه حشویه و بزرگان آن

حشویه بر فرقه‌ای از عامّه (اهل سنت) اطلاق می‌شود که به هر خبری، هر چند متناقض عمل می‌کنند و به ظواهر قرآن ، هر چند مخالف با دلیل قطعی تمسک می‌جویند. این فرقه همان افراطیون اهل سنت هستند و به نظر عقلی بی اعتناء بوده و این نظرات را بدعت می‌دانند. این عده برای یاری رساندن به عقائد باطل خویش به جعل حدیث روی آورده و جعل حدیث را وسیله‌ای برای هدف خود انگاشته بودند. صاحبان عقاید خاص افراطی موسسین اولیه این فرقه محسوب می‌شوند. آنها به مجلس درس حسن بصری حاضر شده و به وی اشکال می‌نمودند و حسن بصری نیز ایشان را به حاشیه مجلس خود رانده بود و از این جهت به «حشویه» معروف شدند. احمد حنبل و حامیان او به حشویه خوانده می‌شدند. نویسندگان عقاید افرادی مانند مضر و کهمس و احمد هیجی از روسای مشبهه را به عنوان حشویه معرفی می‌کنند. منبع: شرح نهج البلاغة، قم، انتشارات کتابخانه آیت‌الله مرعشی، ۱۴۰۴ هجری قمری، ۲۰ جلد در ۱۰ مجلد، ج۶، ص۳۷۴ · الصوارم المهرقة، تهران، انتشارات چاپخانه نهضت، ۱۳۶۷ هجری قمری، یک جلدی، ص۱۰۹ · مسائل الجاهلیة التی خالف فیها رسول الله اهل الجاهلیة الطبعة:الاولی، ۱۴۲۲ه، ۱مجلد، ص۱۸۱ · التنکیل بما فی تانیب الکوثری من الاباطیل، ج۲، ص۵۴۷ · الملل و النحل، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۴، ۲مجلد، ج۱، ص۱۲۰ · سیر اعلام النبلاء، ۲۳ اجزاء، ج۱۶، ص۵۱۲