فرهنگ و تمدن اسلامی (قواعد فقه): جایگاه تمدّن اسلامی در فرهنگ

آنچه گفته شد نشانگر این است که معارف بشری و تمدّن امروزی تا چه پایه مرهون اسلام و مدیون تلاش و نبوغ دانشمندان اسلامی است. ولی اعتبار و علو قدر و ارزش اسلام نه بدین سبب است که دانشمندان اسلامی سرمایه‌گذار عمدۀ معارف امروز انسانی و پایه‌گذار پیشرفت دانش و فرهنگ جهانی هستند، بلکه اهمیت و فضیلت اسلام در این است که تمدنی مستقبل و نظامی قائم به خود و فرهنگی بالنده را پی‌ریزی نموده که در هیچ مکتبی نمی‌توان نظیر آن را پیدا کرد. تا آدمی به دور از‌ شهوات و آلودگیها به سوی کمال مطلق حرکت کند و با ایجاد عدالت اجتماعی موانعی را که بر سر راه بشر برای طی مدارج معنوی تکامل وجود دارد از پیش پا بردارد. الهی بودن احکام اسلامی آن را با اخلاق و وجدان آمیخته و موافق حقوق فطری و طبیعی انسان گردانیده است به همین سبب در همه زمانها و مکانها قابل اجرا است. پس اعتبار اسلام و جامعیت آن و نیز قابلیت آن برای اجرا در همه جا و همه وقت و در هر زمان و مکان به لحاظ الهی بودن احکام آن است.