دعاوی مربوط به ثبت احوال / ۶۱۹ — اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی

نکات تکمیلی درباره موضوعات مربوط به ثبت احوال و تغییر در مندرجات شناسنامه و تابعیت حذف نام همسر بعد از طلاق چگونه امکان پذیر است؟ اول اگر در رأی دادگاه طلاق غیر مدخوله درج شده باشد یعنی طلاق قبل از نزدیکی دخول واقع شود هم مرد و هم زن تفاوتی بین آنها وجود ندارد می توانند به استناد قسمت اخیر ماده ۳۳ قانون ثبت احوال با مراجعه به اداره ثبت احوال درخواست صدور شناسنامه المثنی بدون درج ازدواج و طلاق را بنمایند. سؤال: آیا حکم مذکور صرفاً مربوط به ازدواج اول است یا در خصوص ازدواج دوم یا بعدی نیز صدق میکند؟ آنچه از ظاهر ماده بر می آید ملاک فقط طلاق قبل از دخول است فلذا ازدواج یا ازدواج های قبلی تأثیری در حکم مزبور ندارد. زن غیر مدخوله متفاوت از دوشیزه باکره) است و این دو را نباید با یکدیگر مخلوط کرد. قانون صرفاً غیر مدخوله بودن را ملاک بهره مندی از مزایای این ماده دانسته نه باکره بودن و یا صرف ازدواج اول بودن مدخوله یا غیر مدخوله بودن از طریق ارجاع امر توسط دادگاه خانواده به پزشکی قانونی مشخص می شود. دوم چنانچه طلاق از نوع مدخوله باشد آیا حذف نام همسر امکان پذیر است؟ حذف نام همسر در این حالت امکان پذیر نیست، مگر اینکه فرد مجدداً ازدواج نماید که در این صورت در شناسنامه المثنای وی ازدواج آخر قید میشود. اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۲۸۲۵ مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۱۶ در این باره بیان داشت: درج واقعه ازدواج و طلاق در شناسنامه زوجین به ترتیب پیش بینی در ماده ۳۳ قانون ثبت احوال اصلاحی ۱۳۶۳/۱۰/۱۸ تکلیف قانونی ادارات ثبت احوال است؛ بنابراین نمیتوان ادارات مذکور را ملزم به حذف نام همسر از شناسنامه کرد. تنها موردی که از این حکم استئنا شده ازدواج و طلاق زوجه غیر مدخوله است که طبق ذیل ماده ۳۳ قانون فوق الذکر در المثنای شناسنامه درج نمیشود. با این حال دعوای زوجه غیر مدخوله پس از فوت زوج مبنی بر الزام اداره ثبت احوال به صدور المثنی و عدم درج نام زوج در شناسنامه با اتخاذ ملاک از ماده یاد شده و با احراز غیر مدخوله بودن زوجه قابل پذیرش خواهد بود و در سایر موارد نمی توان اداره ثبت احوال را به حذف نام همسر از شناسنامه ملزم کرد. همچنین در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۲۸۰۴ مورخ ۱۳۹۸/۵/۱۶ آمده است: همانگونه که این اداره کل در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۲۸۲۵ مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۱۶ تصویر پیوست اعلام نموده است، حذف نام همسر در صورت فوت زوج از شناسنامه زوجه غیر مدخوله مستلزم رسیدگی قضایی و صدور حکم است و اقدام مستقیم ادارات ثبت احوال نیازمند اصلاح قانون م. ب.. ۲- اخذ شناسنامه برای فرزند خوانده چگونه است؟ طبق ماده ۲۲ قانون مزبور پس از صدور حکم قطعی سرپرستی مفاد حکم از سوی دادگاه به اداره ثبت احوال و اداره بهزیستی مربوط ابلاغ میشود. اداره ثبت احوال مکلف است نام و نام خانوادگی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی و همچنین مفاد حکم سرپرستی را در اسناد سجلی و شناسنامه سرپرست یا زوجین سرپرست وارد کند. همچنین اداره ثبت احوال مکلف است شناسنامه جدیدی برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با درج نام و نام خانوادگی سرپرست یا زوجین سرپرست صادر و در قسمت توضیحات مفاد حکم سرپرستی و نام و نام خانوادگی والدین واقعی وی را در صورت مشخص بودن قید نماید. بر اساس تبصره ۲ ماده ۲۲ طفل یا نوجوان می تواند پس از ۱۸ سالگی درخواست شناسنامه جدید برای خود نماید. برای توضیحات بیشتر درباره سند سجلی فرزند خوانده به آیین نامه اجرایی ماده ۲۲ رجوع شود. اخذ شناسنامه برای فرزندی که از طریق اهدای جنین به دنیا آمده است چگونه اهداگیرندگان معمولاً پدر عرفی با ارائه گواهی ولادت که توسط بیمارستان صادر می شود به ثبت احوال محل تولد تقاضای صدور شناسنامه برای طفل می نمایند و نام اهداگیرندگان به عنوان پدر و مادر در شناسنامه طفل درج می شود. در خصوص سایر مقررات از جمله ارث حضانت و غیره رجوع شود به بخش اهدای جنین - صدور شناسنامه برای فرزندان متولد از مادر ایرانی و پدر خارجی چگونه است؟ بر طبق ماده واحده تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی اصلاحی ۱۳۹۸/۷/۲ تحت شرایطی که در این قانون و آیین نامه آن مصوب ۱۳۹۹/۳/۱۳ گفته شده است میتوانند شناسنامه با تابعیت ایران دریافت نمایند.