فصل نخست - اجرای مستقیم حکم نسبت به عین

۱۴۱۶ دادگاه در مقام رسیدگی و صدور حکم به حقی توجه می نماید که خواهان علیه خوانده ادعا و رسیدگی دادگاه و صدور حکم را معمولاً با ارائه دلیل نسبت به آن به سود خود درخواست کرده است. حق مورد مطالبه خواهان ممکن است حقی عینی یا دینی شخصی باشد. هر جا خواسته خواهان عین باشد، دادگاه در صورت احراز حق خواهان خوانده را محکوم به رد یا تحویل آن عین میکند؛ تفاوتی نمی نماید که عین کلی باشد مانند محکومیت خوانده به دادن یکصد تن گندم دویست سکه بهار آزادی یا... و یا عین معین باشد مانند محکومیت خوانده به رد یا تحویل تابلو فرشی با مشخصات معین و یا تحویل یا خلع ید از ملکی با مشخصات معین و یا در حکم تحویل بیست هزار قوطی کنسرو کارخانه کنسروسازی معین پس هر جا دادگاه با تحویل عین مالی نماید در اجرای چنین حکمی در عمل باید عین از م. ع. گرفته شده و به محکوم له داده شود. بنابراین از این دیدگاه محکوم به بخشی از احکام دادگاه ها عین به مفهوم اخص واژه است چه منقول یا غیر منقول باشد؛ یعنی مالی که واقعیت عینی داشته دارای حجم بوده و با حس لامسه قابل ادراک باشد؛ مانند یکصد تن گندم یکصد سکه بهار آزادی یکصد مثقال یا گرم طلا یعنی عین کلی یا یک تابلو فرش با مشخصات معین یک باغ با مشخصات معین (یعنی عین معین؛ یا یکصد تن گندم از مزرعه دانشکده کشاورزی کرج (یعنی عین کلی در معین در واقع در تمام نمونه های یاد شده، محکوم علیه، محکوم به رد یا تحویل عین گردیده است. ۱۴۱۷. ب. ت. ب. نمونه هایی که آورده شد اعیان یاد شده را از جهت شیوه اجرای حکم می توان به دو دسته کلی بخش نمود تا شیوه اجرای حکم در هر یک از آنها جداگانه بررسی شود: در واقع اموال یاد شده را می توان به عین معین» و «کلی» دسته بندی نمود. عین معین عینی است که در عالم خارج در میان سایر اموال مشخص و قابل اشاره باشد مانند این تابلو فرش با مشخصات معین یا آن آپارتمان با مشخصات معین؛ عین معین عین شخصی و عین خارجی نیز نامیده میشود. محکوم به ممکن است کلی در معین باشد که در این صورت نیز در حکم عین معین است و باید خود عین از م. ع. گرفته شده و به محکوم له داده شود؛ مانند یکصد تن گندم از مزرعه دانشکده کشاورزی کرج عین در صورتی کلی» تلقی می شود که صادق بر افراد عدیده باشد (ماده ۳۵۱ ق.م. یعنی مالی که صفات اصلی آن یعنی صفاتی که آن را از اموال دیگر متمایز می کند، مشخص باشد اما بر افراد بیشماری صدق کند مانند یکصد تن گندم، صد گرم طلای ۲۰ عیار صد سکه تمام بهار آزادی یا... . ۱۴۱۸ در مواردی که خ. ب. خ. عین معینی چه منقول مانند یک تابلو فرش با مشخصات معین یا غیر منقول (مانند خلع ید از قطعه زمینی با پلاک ثبتی با مشخصات معین یا تحویل آن اقامه دعوا نموده و حکم قطعی لازم الاجرا به سود او صادر می شود و عین معین که خواسته دعوا بوده مورد حکم قرار می گیرد یعنی محکوم علیه، بسته به مورد، به تحویل آن یا خلعید از آن محکوم میشود، در اجرای چنین حکمی، محکوم به باید از م. ع. گرفته شده و به محکوم له داده شود. به هر روی در این دسته از احکام تفاوتی نمی نماید که محکوم به عین معین و یا کلی در معین و یا کلی» باشد، حکم علی القاعده، باید مستقیم نسبت به عین اجرا شود عینی که حکم مستقیم نسبت به آن باید اجرا شود ممکن است معین و یا کلی باشد؛ این دو موضوع در دو مبحث پیاپی بررسی می شود.