فضایل اخلاقی: آراء مختلف پیرامون معیار فضیلت اخلاقی

از جمله مکاتی که در باب معیار تشخیص فضیلت اخلاقی اظهارنظر کرده‌اند، از مکاتبی همچون عاطفه‌گرایان ، لذت‌گرایان ، وجدان گرایان طرفداران اصالت جامعه، وظیفه گرایان و در دنیای اسلام از مکتب اشاعره و امامیه می‌توان نام برد. ۲. ۱ - دیدگاه عاطفه گرایان عاطفه گرایان که کمال انسان را در خدمت به خلق می‌دانند، تنها افعالی را که با انگیزة دیگر دوستی و عاطفة غیر خواهی صورت پذیرد فضیلت اخلاقی بر می‌شمرند و افعالی را که فقط در جهت تأمین منافع فردی صورت می‌گیرد را فاقد ارزش اخلاقی می‌دانند. ۲. ۲ - دیدگاه لذت گرایان در نقطة مقابل این گروه لذت گرایان وظیفة انسان را تحصیل لذت و گریز از رنج دانسته و افعالی را که در این راستا صورت می‌گیرد دارای ارزش اخلاقی می‌دانند. ۲. ۳ - دیدگاه کانت و نظرات دیگر افرادی نیز همچون کانت تنها افعالی را خوب و فضیلت به حساب می‌آورند که از روی احساس وظیفة و تکلیف صورت گرفته باشد نه اینکه صرفاً رفتاری ناشی از تمایلات طبیعی انسان باشد برخی مکاتب نیز از زوایة‌دیگری به موضوع نگریسته و برای تمییز فضیلت از رذیلت رجوع به نظر یک قاضی را لازم دانسته‌اند. ۲. ۴ - دیدگاه وچدان گرایان وجدان گرایان معتقدند وجدان به راحتی و از راه الهام قادر به تشخیص خوب و بد افعال است. ۲. ۵ - دیدگاه جامعه گراایان و جامعه گرایان قضاوت جامعه را ملاک تفکیک فضیلت از رذیلت دانسته‌اند. ۲. ۶ - دیدگاه اندیشمندان مسلمان در کنار اینها از دانشمندان مسلمان اشاعره امر و نهی پروردگار را ملاک خوبی و بدی افعال می‌دانند در حالی که امامیه و معتزله به مخالفت با آنان پرداخته و معتقدند عقل انسان دارای ظرفیتی است که توان درک خوبی و بدی افعال را دارد و این طور نیست که تا به فعلی امر نشود آن فعل فاقد مصلحت باشد و امر پروردگار موجب ایجاد مصلحت در آن شود. منبع: فلسفه اخلاق، ص ۷۱ ۸۶، انتشارات اطالاعات، چاپ ششم