فضیلت‌جویی: آثار فضائل اخلاقی

نظام آفرینش بر مبنای قانون علت و معلول پایه‌ریزی شده است و در این نظام هر مؤثری اثر مربوط به خود را می‌گذارد و تمام اعمال انسان اعم از مثبت و منفی دارای نقش خاصی در سعادت و فلاح دنیوی و اخروی او دارا هستند. فضائل اخلاقی نیز از این قانون مستثنی نبوده و آثار مثبتی را برای زندگی دنیا و آخرت بشر به دنبال دارند، که در این قسمت به نمونه‌هایی از این آثار با استفاده از آیات و روایات اشاره می‌کنیم. قبل از پرداختن به این آثار ذکر این نکته لازم است که مراد از فضیلت اخلاقی در اینجا تمام آن چیزهایی است که در وصل انسان به کمال حقیقی و قرب الی الله نقش دارند که بنابراین شامل عبادات اعم از واجب و مستحب آن نیز می‌شود. در اینجا به ذکر برخی از آثار فضائل که مربوط به همه آن‌ها و یا مجموعه‌ای از آن‌ها می‌شود، اکتفاء شده و چند مورد هم اثر برخی از فضائل گزینش شده است و تفصیل آثار هر یک از فضایل اخلاقی به صورت مستقل در بحث مربوط به خود باید بررسی شود که بیان آن‌ها در این مقال نمی‌گنجد. ۴. ۱ - آثار مادی فضایل اخلاقی هم برکات مادی هم برکات معنوی و هم برکات اخروی به‌همراه دارد که در این بخش اشاراتی به برکات و آثار مادی فضیلت اخلاقی خواهیم داشت: ۴.۱. ۱ - نزول برکات «و لو انّ اهل القری آمنوا واتّقوا لفتحنا علیهم برکاتٍ‌من السّماء والارض» «و چنانچه مردم شهرها و آبادی‌ها ایمان آورده و پرهیزکار می‌شدند همانا ما درهای برکات آسمان و زمین را بر روی آن‌ها می‌گشودیم.» مسلم است که ایمان و تقوی از بزرگ‌ترین فضائل است که لازمه‌ آراسته شدن به آن‌ها، دارا شدن بسیاری فضائل اخلاقی است. ۴.۱. ۲ - حیات طیّبه و با صفا «هر کس کار شایسته‌ای انجام دهد خواه مرد باشد یا زن ، در حالی که مؤمن است او را به حیاتی پاک زنده می‌داریم.» ۴.۱. ۳ - صحت جسم و جان آراسته شدن به برخی از فضائل تاثیر مستقیم در سلامت جسم و روان انسان دارد. خداوند نیز به اینگ‌ونه عبادت‌کنندگان قول داده که قلب آن‌ها را سرشار از بی‌نیازی نماید. ۴.۳. ۱ - بهترین اجر در جهان آخرت خداوند در قرآن می‌فرماید: «هر کس کار شایسته‌ای انجام دهد... یکی از آن‌ها که از دیگران نورانی‌تر است از آن‌ها می‌پرسند، شما کیستید؟ به ترتیب جواب می‌دهند: نماز ، زکات ، روزه ، حج و عمره و نیکی‌هایی که مؤمن به برادرانش رسانده است. سپس از آن صورت نورانی‌تر می‌پرسند، تو که هستی؟ جواب می‌دهد، من ولایت اهل بیت پیغمبرم. منبع: اعراف/سوره۷، آیه۹۶ · نحل/سوره۱۶، آیه۹۷ · رعد/سوره۱۳، آیه۲۸ · بحارالانوار، ج۹۶، ص۲۵۵، مکتبة الاسلامیه، دوم، ۱۳۶۴، ه ش، تهران · میزان الحکمه، ج۶، ‌ص ۳۹۲، ح ۱۱۰۸۲ · تصنیف غررالحکم، ص۲۵۵، ح ۵۳۸۳، دفتر تبلیغات، چاپ اول، ‌بی تا · کلمه‌قصار، ۲۴۴، ص۸۳۰، ۱۳۶۶ · اصول کافی، ج۲، ص۸۳، ناشر مکتبة الصدوق، تهران، چاپ دوم، ۱۳۸۱ هـ ق · بحارالانوار، ج۷۱، ص۳۹۶، باب حسن خلق، ح ۷۹ · تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص۲۵۵، ح ۵۳۸۸، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول · تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص۲۵۵، ح ۵۳۷۵، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول · بحارالانوار، ج۷۱، ص۳۹۵ · میزان الحکمه، ج۳، ص۴۷۹، ح ۵۲۶۲ · بحارالانوار، ج۶۹، ص۳۷۰ · اخلاق در قرآن، ج۱، ص۲۳ · کلمه‌قصار، ۲۴۳، ص۸۳۰ · عنکبوت/سوره۲۹، آیه۴۵ · بحارالانوار، ج۶، ص۲۳۵ · نمل/سوره۲۷، آیه۸۹ · غررالحکم، ص۱۵۴، ح ۲۸۷۶