فقاهت: اعتبار عقل

بنابراین، عقل، در ردیف و در عرض نقل است و حکم او همانند نقل، معتبر و حجت است و هر یک از این دو که حکمى را بیان کند، دیگرى مؤید آن است و اگر هم در آن مساله ساکت‌ باشد، ضررى براى حجیت دیگرى ندارد و همان گونه که مخالفت‌ حکم الزامى واجب یا حرام به دست آمده از نقل (کتاب و سنت)، حرام است و عقاب اخروی دارد، مخالفت‌ حکم قطعى و روشن عقل نیز این گونه است. زیرا حکم عقلى، غیر از گرایش‌ها و آراء و تمایلات بى‌دلیل است. حکم عقلى معتبر در منطق عقل و نقل، حکمى است که یا « بین‌ » و بدیهی باشد، یا قریب به بدیهى، و یا اگر نظرى و پیچیده است، از راه صحیح، به بدیهى ختم شود که به آن « مبین‌ » گفته مى‌شود. عقل مشوب، آن عقلى است که با وهم و خیال مخلوط و آمیخته شده و فاقد دلیل و برهان باشد و چنین عقل آشفته‌اى نمى‌تواند راهنماى انسان باشد. آنچه معتبر است، « عقل مبرهن‌ » مى‌باشد؛ یعنى عقلى که برهان عرضه مى‌کند و روى مبانى استدلالى سخن مى‌گوید و براى حکم خود دلیل دارد و معقولات چنین عقلى، مشوب با موهومات و متخیلات نمى‌باشد و عقل سره، معقول ناب و سره ارائه مى‌نماید. منبع: فرائد الاصول، ج ۱، ص ۵۶